Voorraden blijven probleem voor Shell

Shell is de recordboeken binnengewalst, door over 2007 een zinsbegoochelende winst van 27,6 miljard dollar te rapporteren – de hoogste ooit voor een Brits of Nederlands bedrijf. Maar het feestje is verstoord door een oude demon: die van de vervanging van de voorraden. De Brits-Nederlandse oliemaatschappij stelt de bekendmaking van de gegevens over de voorraden – de grondstoffen die eigendom zijn van het bedrijf – uit tot het tweede kwartaal van dit jaar. De stap roept herinneringen op aan het reserveschandaal, dat het concern vier jaar geleden op zijn grondvesten deed schudden.

Het probleem was destijds een verandering van de manier waarop Shell nieuwe voorraden boekte. Het concern kwam met een optimistischer inschatting van de hoeveelheid olie en gas in zijn oude en nieuwe velden. Daardoor werd de vervangingsratio van de voorraden – de maatstaf die de industrie gewoonlijk hanteert voor de duurzaamheid van de productie van een olieconcern – kunstmatig omhooggebracht. Een paar jaar lang kon Sir Philip Watts, de toenmalige topman van Shell, zich gedragen als de rockster van de energiesector. Hij leek een manier te hebben gevonden om de reserves sneller en goedkoper te vervangen dan in het verleden.

Maar boekhoudkundige trucs kunnen de werkelijkheid niet voorgoed aan het zicht onttrekken, of het nu om olievelden gaat of om bedrijfsbalansen. Shell moest in 2004 schoon schip maken door de bewezen reserves met 20 procent terug te brengen. Watts werd tot ontslag gedwongen en Shell werd volledig geherstructureerd.

De tijden zijn zwaar voor private oliemaatschappijen als Shell. Zij krijgen, anders dan de nationale olieconcerns van de olieproducerende landen, geen toegang tot de beste nieuwe velden. Bestaande overeenkomsten worden opengebroken en in ongunstige zin bijgesteld. Shell is hard getroffen. Het concern is er door nationale overheden toe gedwongen zijn belangen in grote projecten van Kazachstan tot Venezuela te verminderen of op te geven, en nalatigheid van de regering heeft ervoor gezorgd dat de productie in Nigeria is gestagneerd.

De zwaarste klap kwam vorig jaar toen de Russische overheid Shell in het Sachalin II-project verving door het nationale energieconcern Gazprom. Alleen daardoor al verdwijnen naar schatting 1,1 miljard vaten olie-equivalent uit de boeken. Nationalistische tendensen in Nigeria hebben nog eens voor 1,1 miljard vaten aan reserves in gevaar gebracht. In een telefonische conferentie met analisten zei financieel directeur Peter Voser dat Shell er in 2007 1 miljard vaten aan olie-equivalent bij heeft gekregen, maar hij bleef vaag over de nieuw geboekte reserves.

Deze problemen zullen er ongetwijfeld voor zorgen dat de vervangingsratio van de voorraden er slecht blijft uitzien. Maar hoe slecht? Dat zullen beleggers moeten afwachten. Het concern moet doen wat het kan om hun angsten te bezweren – of te bevestigen.

Cyrus Sanati

Vertaling Menno Grootveld

Voor meer commentaar uit Londen: www.breakingviews.com.