Veilingmeester als hogepriester van de kunstmarkt

‘Sotheby’s’ , 2007 van Amondarain

Het schilderij op de achtergrond herken je onmiddellijk als een werk van Rubens. Op de voorgrond staat een meisje met een blonde paardenstaart en paarse Puma-gympen achter een schildersezel. Zij bevindt zich in een zaal van het Louvre en schildert Rubens’ compositie nauwkeurig na. Wij, de toeschouwers, kijken over haar schouder mee. Wij staan in een Amsterdamse galerie en bewonderen een schilderij van de Spaans-Baskische kunstenaar José Ramón Amondarain.

Fotograaf Thomas Struth heeft ooit een prachtige serie gemaakt van mensen die in beroemde musea naar beroemde oude meesters kijken. José Ramón Amondarain doet iets vergelijkbaars, al zijn bij hem de onderwerpen wat hedendaagser – op een van zijn werken bekijkt een vrouw op de kunstbeurs Art Basel een foto van Matthew Barney. Amondarain gaat nog een stapje verder dan Struth: nadat hij de foto heeft gemaakt, schildert hij die in een hyperrealistische stijl na. Zo ontstaat er een vreemd soort Droste-effect. Wij kijken in een galerie naar een schilderij van een foto van iemand die in een museum een schilderij maakt van een ander schilderij.

Amondarains tentoonstelling bij Galerie Gabriel Rolt hangt vol met dit soort grapjes. Zo hangt op de achterwand een groot schilderij van een stand op een kunstbeurs, met rechts een kleurrijk schilderij van Frank Stella en links een grijs portretje van Gerhard Richter. Het is een kunstwerk vol verwijzingen, dat iets wil zeggen over bijvoorbeeld de relatie tussen schilderkunst en fotografie. Richter maakte zijn schilderijen naar foto’s omdat hij op die manier niet na hoefde te denken over zijn onderwerpskeuze. Amondarain schilderde die geschilderde foto van Richter weer na, waardoor er als het ware een extra laagje verf overheen is gelegd, en de oorspronkelijke foto steeds verder naar de achtergrond verdwenen is.

Tegelijkertijd zegt Amondarain met zijn schilderijen ook iets over de huidige gekte op de kunstmarkt. Behalve scènes op kunstbeurzen schilderde hij bijvoorbeeld ook een foto uit The New York Times na van een historische veiling bij Sotheby’s: op 15 mei 2007 werd daar een schilderij van Mark Rothko voor het recordbedrag van 73 miljoen dollar verkocht. Bij Amondarain staat de veilingmeester als een hogepriester op zijn spreekgestoelte en kijkt het publiek in opperste bewondering naar hem op. De veilingzaal is een soort kerk geworden, het kunstwerk het Gouden Kalf.

Voor kunstkenners is Amondarains expositie een feestje. Die herkennen de referenties naar kunstenaars als Douglas Gordon, Jeff Koons en Bill Viola. Die snappen alle post-postmodernistische verwijzingen. De leek kan zich intussen vergapen aan het technisch kunnen van de Baskische kunstenaar. Amondarain is een virtuoos schilder. Hij maakt beelden die niet alleen hyperrealistisch zijn, maar ook hyperactueel. Zijn kunst is onmiskenbaar geworteld in deze tijd.

José Ramón Amondarain. T/m 16 febr in Galerie Gabriel Rolt, Elandsgracht 34, Amsterdam. Wo t/m za 12-18u. Inl: www.gabrielrolt.com