Van diefjes tot gangsters

La Meglio Gioventù

€ 19,00 ****

Romanzo criminale

€ 19,97 ***

De Italiaanse scenarioschrijvers Sandro Petraglia en Stefano Rulli zijn zich druk aan het specialiseren in de dramatisering van de moderne geschiedenis van hun land. Ze schreven in 2003 aan La Meglio Gioventù, in 2005 aan Romanzo criminale en ze zijn medeverantwoordelijk voor het scenario van Mio fratello e figlio unico die deze week in Nederland uitkwam. De verschillen tussen al deze films zijn groot genoeg om de scenaristen niet van herhaling te betichten, maar de elementen waarmee zij werken, zowel de historische gebeurtenissen als hun dramatische bedenksels, hebben toch wel een en ander met elkaar gemeen.

Al hun films hebben bijvoorbeeld die bitterzoete toon die de Italiaanse cinema van Fellini en Scola zo’n beetje geperfectioneerd heeft. En Petraglia en Rulli hebben de handigheid om hun personages in een klein kringetje te plaatsen, waardoor historische en persoonlijke confrontaties elkaar mooi aanvullen of juist van een contrapunt voorzien.

In La Meglio Gioventù, als vierdelige tv-serie geregisseerd door Marco Tullio Giordana en internationaal met veel succes in de bioscoop uitgebracht, leren we de broers Nicola en Matteo kennen die zich vanaf 1966 door het leven heen slaan. Terwijl op de achtergrond het Italiaanse voetbalelftal interlands verliest of wint en de Rode Brigades en de maffia aanslagen plegen, proberen de broers in het reine te komen met een jeugdzonde die hun leven heeft bepaald. Het klinkt wat soapie. Het ís ook wat soapie, zeker in de vormgeving. Het is zelfs wat kitscherig hier en daar, maar de pluspunten overwegen. De personages zijn sterk genoeg om de geschiedenis van Italië tot in de 21ste eeuw mee te dragen.

In Romanzo criminale, geregisseerd door Michele Placido, zijn de hoofdpersonen geen broers die graag goed hadden willen doen maar hun kans hebben gemist. Hier zijn ze drie jeugdvrienden die elkaar vinden in de misdaad. Kruimeldiefjes die gangsters worden. Het begin van de film is geweldig: hoog tempo, rafelige scènes, met grofkorrelig contrast gefilmd. Er schuilt een mooie ironie in het feit dat een Italiaanse regisseur in 2005 de kunst van de gangsterfilm heeft afgekeken bij de Italiaans-Amerikaanse regisseurs uit de jaren zeventig, Coppola met zijn Godfather-cyclus, De Palma met Scarface.

Maar na dat veelbelovende begin neemt de film in vaart af en gaan de ambities van de scenaristen de film in de weg zitten. Dan moeten er te veel draden ingesponnen worden, ook weer over corrupte politici en de grote bomaanslag op het station van Bologna in 1980. Maar vooral een van de gangsters krijgt ineens veel boodschappen mee, als hij verliefd wordt op een goed, bijna heilig meisje, dat hem de schoonheid van de Italiaanse schilderkunst leert. Dan zie je dat je je ook kunt vergrijpen aan een overdaad aan Italiaanse geschiedenis.