Nederland verdwijnt in golven

Theater Zeeuwse Nachten 3: Het Behouden Huys door het Volksoperahuis. Gezien: 24/1 Frascati, Amsterdam. Tournee t/m 26/4. Inl.: www.volksoperahuis.nl

De zeer oude koningin Amalia praat liefdevol over opa Claus en oma Bea. Haar echtgenoot ‘Pappie’ moet telkens huilen. En Amalia pinkt een traantje weg: haar geliefde Nederland is aan het verdwijnen onder de waterspiegel. Boven Middelburg staat 80 meter, de boom van Anne Frank is weggespoeld en van de Westertoren is alleen de blauw geverfde kroon nog over.

Het Volksoperahuis biedt met het derde deel van de reeks Zeeuwse Nachten een satire op de klimaatverandering. Als de poolkappen smelten, dan bestaat ‘Holland gidslandje’ niet meer. Dan is de wereld ook verlost van het altijd priemende, corrigerende wijsvingertje. Tegelijk is het sneu dat een land met helden als Willem Barentsz en Johan Cruijff, Rembrandt en Vermeer gedoemd is te verdwijnen.

Het derde deel heet Het Behouden Huys. Acteur en tekstschrijver Rogier Schipper en acteur/zanger Kees Scholten vervlechten in deze rijke voorstelling ons befaamde verleden met de dreiging dat heel die Hollandse glorie verzwolgen wordt door de golven. Op stevige, swingende muziek van het Willem Barentsz Collectief met onder meer Jef Hofmeister op gitaar, Eefje Benning op saxofoon en Kim Soepnel op contrabas.

De kracht van Zeeuwse Nachten ligt in de herkenning van die wonderlijke Nederlandse karaktertrek om nationale trots te verwarren met een sterk gevoel van superioriteit. Prachtig is het weemoedige volkslied Waar was je toen de Jordaan overstroomde waarin Schippers en Scholten het Amsterdam-gevoel helemaal waarmaken en tegelijk parodiëren. In het verhaal, dat op aanstekelijke wijze alle kanten op schiet, probeert acteur Schipper de zogenaamde canon aan cultuurdragers en bewindslieden in veiligheid op die smeltende ijsschots te krijgen, wat natuurlijk niet lukt. Ondertussen bloeit er een liefde op tussen een Zeeuws meisje en een Afrikaanse man; die laatste wordt door het ongastvrije Nederland meteen over de rand van de ijsschots gekieperd.

Verder gaat Het Behouden Huys over een onnoemelijk scala aan onderwerpen, variërend van vrijheid van meningsuiting tot liefde tussen blank en donker, van liefde voor de Jordaan tot smeltend ijs. Het koningshuis krijgt op licht-ironische wijze enkele stevige uithalen. Koningin Amalia zal de laatste vorstin zijn, krom als een hoepel schuifelt zij voort over het podium in de gedaante van Rogier Schippers. Met ijle stem brengt zij uit, terwijl zij het laatste lint doorknipt: „Ik heet U welkom in de toekomst, als de Koningin van...” En dan weet ze het niet meer. Volk, vorstenhuis en vaderland zijn in deze speelse, politieke satire ten onder gegaan.