John McCain staat er het beste voor bij de Republikeinen. Nu althans

Het vertrek van Giuliani maakt voor de Republikeinse race niet uit.

McCain is de onbetwiste koploper en krijgt steun van Schwarzenegger en Kissinger.

Hij was een half jaar geleden uitgeteld. Hij moest zijn campagnestaf op straat zetten. Het geld was op. John McCain was toast, zoals commentatoren dat in de Verenigde Staten noemen.

Maar nu, vier dagen voor Super Tuesday, –, de dag waarop in 22 staten tegelijk voorverkiezingen worden gehousen – is de senator uit Arizona de onbetwiste koploper van de Republikeinen. Zijn laatst overgebleven tegenstander, oud-gouverneur Mitt Romney van Massachusetts, heeft twee voorrondes gewonnen, in Michigan en Nevada.

Maar McCain trok de doorgaans bepalende voorverkiezingen in New Hampshire, South Carolina en Florida naar zich toe.

En het partijestablishment, dat aanvankelijk neigde naar de conservatievere Romney, lijkt zich nu met de oorlogsheld te verenigen. Gisteren kreeg hij de steun van gouverneur Schwarzenegger van Californië – de grootste staat die komende dinsdag, Super Tuesday, voorverkiezingen houdt. Eerder gaven prominenten als generaal b.d. Norman Schwarzkopf (de militaire leider van de Eerste Golfoorlog, 1991) en de oud-ministers van Buitenlandse Zaken Kissinger, Schultz en Haig al hun vertrouwen aan McCain.

De wederopstanding van de 71-jarige senator zegt veel over de problemen die Republikeinen dit jaar ondervinden. McCain is bepaald niet het conservatieve ideaaltype. Hij is relatief onafhankelijk en schuwt het compromis met Democraten niet – voor veel conservatieven het bewijs van zijn onbetrouwbaarheid.

Zo weigerde hij in Bush’ eerste jaren steun aan belastingverlagingen voor de hoogste inkomens (intussen zegt hij dat dit een vergissing was). In controverses over conservatieve rechters sloot hij zich aan bij een groep senatoren (‘the gang of fourteen’) die president George Bush aanspoorde tot matiging. Ook op andere gebieden – het broeikaseffect, het martelen van terreurverdachten – is hij progressiever dan de Republikeinse achterban.

Dus toen McCain een half jaar geleden – hij was 2007 al begonnen als koploper – definitief ten val leek te komen, waren er weinig conservatieven die hem te hulp schoten. Hij steunde een wet die illegale immigranten op de lange termijn een verblijfsstatus in het vooruitzicht stelde. Conservatieven waren woedend – en in een agressieve campagne haalden ze de wet onderuit. Tegelijk verdedigde McCain vanaf het begin de omstreden troepenversterkingen in Irak, terwijl het geweld aanvankelijk niet afnam. Hij maakte een duikvlucht in de peilingen, en donoren zegden hun vertrouwen op. Toen was hij dus toast.

Zijn wederopstanding kwam met het succes, zoals Republikeinen dat beleven, van de troepenversterkingen in Irak. Met zijn laatste overgebleven centen maakte hij een campagnevideo waarin zijn ervaringen in Vietnam – de marinier die als krijgsgevangene vijf jaar lang werd gemarteld en toch weigerde strategische geheimen prijs te geven – worden gepresenteerd als de rode draad van zijn loopbaan. Moed als politiek wapen. Een subtiele reactie op Bush’ verfijnde pr-technieken: zeg niet wat mensen willen horen, zeg wat ze moeten weten.

Vervolgens bleken alle nieuwe koplopers geen stand te kunnen houden. Oud-burgemeester van New York, Rudy Giuliani, die zich woensdag terugtrok uit de Republikeinse race, was te progressief in medisch-ethische kwesties en bleek te veel persoonlijke problemen te hebben. Acteur Fred Thompson (die zich vorige week terugtrok) was een eendagsvlieg. Ex-gouverneur Mike Huckabee van Arkansas kon te weinig steun verzamelen buiten de eigen groep, de evangelicals (hij doet overigens nog steeds mee in de race – vermoedelijk in de hoop op een vicepresidentschap).

Nu komt het neer op een keuze tussen Romney en McCain. Romney staat in de laatste nationale peilingen 8, 10, soms 12 procent achter. Zo bezien lijkt de race al beslist. Maar dat is mogelijk te snel gedacht. Geen grilligere groep dan de Republikeinse kiezers van 2008.

En er is nog iets: John McCain beschikte de laatste weken niet eens over het geld om grootschalig televisieadvertenties voor Super Tuesday in te kopen. En Mitt Romney is een multimiljonair. Zijn campagnebudget is groot genoeg om de strijd met McCain zonodig tot de zomer uit te zitten.