Geen bonus? Geen kunst

Sabine Dehnel: ‘Heimweg III’, 2006. Het beeld is volgende week te zien op Art Rotterdam foto 2x2 projects

Londen heeft de op een na grootste financiële markt ter wereld en ook de op een na grootste markt voor de handel in kunstwerken – in beide gevallen na New York. De Nederlander Jerome Opstelten, specialist in het verzekeren van kunst bij het Britse Hiscox, brengt veel tijd door in Londen: „Er wordt hier veel gesproken over het effect dat de kredietcrisis zal hebben op de internationale kunstmarkt.”

En wat is dat effect? Opstelten zegt voorzichtig: „We verwachten hier en daar prijsdalingen.” Vorig jaar steeg de internationale kunstmarkt zo’n vijftig procent in waarde, net zoveel als het jaar ervoor. De algemene verwachting is dat aan die spectaculaire groei een einde zal komen in het jaar 2008.

Een scherpe daling van de prijzen voor kunstwerken is daarentegen niet waarschijnlijk, zegt de cultureel econome Clare McAndrew. De Ierse McAndrew deed voor de Tefaf een onderzoek naar de internationale kunstmarkt, dat onlangs is gepubliceerd. De turbulentie op de financiële markten heeft volgens haar een beperkte invloed op de koopkracht van kunstkopers. De meesten hebben een een groot vermogen, dat in generaties is opgebouwd. Ze kunnen zich verliezen veroorloven. Sterker, beleggers zouden volgens McAndrew wel eens kunnen overstappen van aandelen naar kunst: „Een traditionele vluchthaven.”

Daar komt bij dat de kunstmarkt wezenlijk anders functioneert dan veel andere markten. De bewegingen op de kunstmarkt worden vooral gedreven door het aanbod. „Als een belangrijk kunstwerk na veertig jaar in een collectie te hebben gezeten op de markt komt, is er hoe dan ook interesse voor deze enorme kans”, vertelt McAndrew. „En je hebt maar twee rijke belangstellenden nodig om de prijs op te drijven.” De 3.500 kunsthandelaren die zij enquêteerde maken zich dan ook vooral zorgen over de vraag of ze wel voldoende hoogwaardige kunstwerken kunnen verwerven en doorverkopen.

Op de markt voor hedendaagse kunst is niet de schaarste, maar juist de overvloed de stuwende kracht. „Het unieke is dat de kunstwerken die worden gemaakt snel worden verkocht. Het groeiende aanbod zorgt zo voor een groeiende markt”, zegt McAndrew. Net als bij andere nieuwe producten schept bij nieuwe kunst het aanbod de vraag. Zo groeide de nieuwe markt voor Chinese kunst de afgelopen vijf jaar met 336 procent. Andere groeiers zijn hedendaagse kunst uit India (684 procent) en Rusland (253 procent).

Hedendaagse kunst wordt vooral gekocht door jonge mensen, die graag werk van hun generatiegenoten ophangen. „Maar deze kunstkopers financieren dat niet uit vermogen dat in generaties is opgebouwd, maar uit hun inkomen – en dan vooral uit extra’s als bonussen en optiepakketten”, vertelt verzekeraar Opstelten. Het bloedbad op de beurs kost velen echter hun baan of bonus. „Hier in Londen wordt dan ook verwacht dat de markt voor hedendaagse kunst een klap krijgt.”

Dat is nu al te merken, zegt Gianni van de Nederlandse galerie 2x2 projects: „Veel bezoekers zeggen ‘Ik kom morgen terug’ in plaats van meteen wat te kopen.” De eerste test is volgens hem de kunstbeurs Art Rotterdam die volgende week begint. Gianni biedt hier dit jaar niet al zijn kunstenaars aan, maar alleen zijn ‘sterren’ zoals Sabine Dehnel, Nathan Redwood en Clup-ivoor: „Dan heb ik meer zekerheid dat ik ook in deze lastigere tijden wat verkoop.”

Het rapport The International Art Market van Clare McAndrew staat op www.tefaf.com