Brussels lagere lat lijkt al hoog genoeg

Het kabinet wil dat 20 procent van de energie duurzaam wordt.

Brussel neemt genoegen met 14 procent, maar of Den Haag dat haalt is de vraag.

Bij de presentatie van de EU-klimaatplannen legde Brussel aan Nederland vorige week een verplichting op van 14 procent duurzame energie in 2020. „Dat zal nog een zware dobber worden”, reageerde minister Cramer (Milieu, PvdA). Opmerkelijk, want het kabinet streeft zelf naar een aandeel van 20 procent in 2020. Maar de huidige stand van zaken (minder dan drie procent duurzame energie) plaatst de uitspraak van Cramer in perspectief. Het zal inderdaad nog een hele dobber worden, zeggen ook deskundigen.

Hoe groot is de kans dat Nederland met het uitgestippelde beleid aan de EU-verplichting én aan de eigen doelstelling gaat voldoen? En wat betekent dat in de praktijk? Een land vol met windmolens?

In het drie maanden geleden verschenen kabinetsplan ‘Schoon en Zuinig’ staat in grote lijnen wat er de komende jaren gaat gebeuren.

In 2011 moeten 100.000 bestaande woningen zijn uitgerust met duurzame energievoorzieningen. Denk aan zonneboilers (warm water op zonne-energie), warmtepompen (pomp die bijvoorbeeld warmte uit grondwater levert) en zonnepanelen (voor elektriciteit). Particulieren worden verleid hierin te investeren met een uitgebreide subsidieregeling (zie inzet).

Het kabinet wil het aandeel windenergie op land (nu 1.500 megawatt) minimaal verdubbelen. Dit betekent dat energiemaatschappijen en particulieren, met financiële ondersteuning uit de subsidieregeling, aan de slag moeten met gemeenten en belangengroeperingen om voldoende plaatsingsruimte te vinden. Ook in de Noordzee moeten zo’n zeven windparken verrijzen.

Een ander speerpunt vormen investeringen in energie uit biomassa. Er worden ten minste twee nieuwe elektriciteitscentrales gebouwd die voor een aanzienlijk deel op biomassa draaien. Waar de biobrandstoffen vandaan moeten komen, is nog onduidelijk. Volgens Joop Oude Lohuis van het Milieu en Natuur Planbureau (MNP) is er onvoldoende ruimte om de biomassa in Nederland te telen. „Hier woedt natuurlijk een heftige discussie over. Brussel geeft geen garanties dat geen ongewenste verdringing van natuur optreedt, terwijl we in Brazilië bijvoorbeeld echt op moeten passen dat de teelt van rietsuiker, eucalyptusbomen en olifantsgras niet ten koste gaat van het oerwoud.”

Het MNP heeft berekend dat Nederland met de huidige plannen uitkomt op 11 tot 17 procent duurzame energie in 2020. Maar Oude Lohuis erkent dat het „behoorlijk gissen” was. Veel plannen moeten nog worden uitgewerkt. Dat is ook de kritiek van Stichting Natuur en Milieu. „Het kabinet moet opschieten, 2020 is al snel”, zegt directeur Mirjam de Rijk. Ze beklaagt zich erover dat nog onduidelijk is waar in de Noordzee de windparken komen. „Iedere vierkante meter is al vergeven. Een deel is van Verkeer en Waterstaat, een ander deel is voor de scheepvaart en weer een ander deel voor defensie. Den Haag moet snel orde scheppen in de chaos”, aldus De Rijk. Het aantal te bouwen windparken vindt ze te beperkt.

Wim Sinke van het Energie Onderzoek Centrum Nederland pleit juist voor meer investeringen in zonne-energie. De stimuleringsmaatregelen om particulieren te verleiden zonnepanelen aan te schaffen, noemt hij „volstrekt verwaarloosbaar”. Sinke: „Fors inzetten op zonne-energie is de enige manier om de normen te halen.” Volgens hem kijkt Den Haag teveel naar de korte termijn. Zonne-energie kost nog aanzienlijk meer per kilowattuur dan windenergie. Sinke: „Als er geïnvesteerd wordt, kunnen de prijzen snel omlaag. Zonne-energie heeft mondiaal het grootste potentieel en moet ook in Nederland snel een belangrijke rol gaan spelen.”

Mocht Nederland de EU-norm in 2020 niet halen, dan biedt Brussel de mogelijkheid elders in Europa te investeren in duurzame energie. Door de aankoop van groen-certificaten is het mogelijk wind- en zonne-energie zoveel mogelijk te stimuleren in landen waar het vaak hard waait, of waar de zon veel schijnt. Op die manier kunnen lidstaten die in eigen land tekortschieten alsnog aan hun verplichtingen voldoen.

Bekijk ‘Schoon en Zuinig' via:nrcnext.nl/mijnnext