Besluiteloos

Aan de overkant van de straat lopen mannen op het dak. Ze dragen een helm, beige overalls en ik zie ze allerlei gereedschap van het dakterras naar binnen dragen. Al ruim een half jaar zie ik de mannen vanuit het keukenraam. Ze werken gestaag en maken weinig geluid. Meestal denk ik dat ze de bovenste etage van het vervallen pand aan het opknappen zijn. Maar op goede dagen denk ik dat ze de etage millimeter voor millimeter van het gebouw afschaven. Tegen het einde van de zomer heb ik misschien eindelijk zicht, voorbij het gebouw, dat er voorlopig besluiteloos bij staat.

In het Fries Museum zag ik andere bouwwerken waarvan niet te zeggen valt of ze in opbouw of afbraak zijn. Ze zijn als gestold in de tijd. Deze opmerkelijke bouwsels worden onder de hoede van Louis Le Roy (Amsterdam, 1924) gemaakt op zijn grond in Mildam, en maken deel uit van zijn project de ‘ecokathedraal’. Op de website van stichting Tijd, in het leven geroepen om het werk van Le Roy te ondersteunen, lees ik wat zijn project inhoudt: ‘Een ecokathedraal is een gestapeld (niet gemetseld!) bouwwerk van restmateriaal van stratenmakers, zoals stoeptegels, klinkers, betonnen paaltjes en stoepranden.’ Sinds 1982 gebruiken Le Roy en anderen het bouwafval om nieuwe constructies mee te maken. Ze werken zonder bouwtekeningen en wachten vervolgens af hoe de natuur het werk voltooit.

Het Fries Museum heeft een tentoonstelling gewijd aan het leven en werk van Le Roy, met foto’s van de kathedraal en haar bijgebouwen. De bouwsels met de meest onverwachte vormen zien er soms volslagen uit de hand gelopen uit, als gedachtenloze tekeningen die iemand maakt tijdens het telefoneren. Wat de verschillende bouwsels gemeen hebben is een spanning tussen voorstellingsvermogen en de praktische uitvoering: ze zijn organisch van vorm maar gemaakt met bakstenen en tegels die om een systematische aanpak vragen. Ze zien er soms wat onbeholpen uit, verlaten tijdens het bouwen, of vervallen na voltooiing. Een enkel bouwwerk is als de architectuur uit een droom. Een muur van tegels slingert door een bosachtig landschap. De muur zet niets af, dient geen enkel ander doel dan te slingeren door het bos.

Deze bouwsels in Mildam zijn niet functioneel. Ze staan er om de mens eraan te herinneren dat hij een onverwachte rol kan hebben in de samenleving. Als Le Roy zijn zin zou krijgen zou één procent van het stedelijk oppervlak bestemd zijn voor ‘sociaal-ecologische kunstprojecten’. Hij wil laten zien hoe de tijd en de natuur een omgeving kunnen veranderen en hoe menselijke gebaren in balans kunnen zijn met hun omgeving. Bovendien waarschuwt hij ervoor niet alleen te handelen met directe winstoogmerken.

Wie de foto’s ziet van deze bouwsels in de natuur, krijgt zin om erheen te gaan en een eigen paleis met torenkamers te bouwen van klinkers en stoepranden. Stichting Tijd wijst de weg: ‘De eerste ecokathedraal is gelegen aan de Yntzelaan in Mildam (bij Heerenveen).’ Maar, wordt er gewaarschuwd: ‘De ecokathedraal in Mildam is geen attractie. Het is een werkplaats waar Le Roy en anderen complexe systemen realiseren.’

Ben ik nu wel of niet welkom in Mildam? Ik lees: ‘Bezoekers worden niet geweerd. Er zijn echter geen accommodaties voor bezoekers. Er is bij regen geen schuilgelegenheid, er zijn geen toiletten.’

Ik kan niet beslissen of ik erheen zal gaan. Voorlopig blijf ik zitten aan de keukentafel, en wacht mijn uitzicht af.