Wereldkampioen dankzij de rechter

Paolo Bettini won het wereldkampioenschap wielrennen. Hij moest er wel eerst voor langs de rechter. En hij is lang niet de enige.

Paolo Bettini rijdt winnend over de finish bij het wereldkampioenschap wielrennen in Stuttgart, richt een denkbeeldig geweer en schiet. „Velen schoten de afgelopen week op mij, nu heb ik teruggeschoten”, zou de 33-jarige Italiaan later verklaren. Direct na afloop rent zijn landgenoot en collega-toprenner Danilo Di Luca schreeuwend van vreugde op de wereldkampioen af en valt hem om de nek.

Hoe dicht lag het in 2007 bij elkaar? Di Luca, dit jaar winnaar van Luik-Bastenaken-Luik en de Giro, mocht niet aan het WK meedoen omdat het Italiaans olympisch comité drie dagen ervoor plotseling een dopingonderzoek tegen hem had gelast. Hij was slechts toeschouwer en kon na afloop hooguit anoniem juichen om de zege van een ander. Bettini vocht twee dagen voor het WK in de rechtszaal met succes een startverbod aan dat het Duitse organisatiecomité hem had opgelegd omdat hij het antidopingcharter van de internationale wielerunie UCI niet zou hebben ondertekend. Hij werd wereldkampioen en kon met een symbolisch schot de ultieme wraak nemen op de boze buitenwereld.

Nooit eerder in de geschiedenis van de sport werd de uitslag van een wedstrijd zo vaak beïnvloedt door beslissingen van buitenaf als in het profwielrennen anno 2007. Rechtszaken, de ethische code van de ploegen onderling, het juridisch betwistbaar antidopingcharter van de internationale wielerunie UCI, absurdistische grillen van wedstrijdorganisatoren. Het leidde tot een volstrekte chaos in de wielersport. In de strijd tegen doping was klaarblijkelijk alles geoorloofd. Uitslagen werden gecorrigeerd, toprenners en ploegleiders rücksichtslos geëlimineerd. Minder belangrijk maar des te typerender: de organisatoren van het WK in Stuttgart gingen zelfs zover om Eddy Merckx, de beste renner aller tijden, te weigeren als toeschouwer.

Al in 2006 had Denis Mentsjov de primeur. De Russische Rabo-kopman kreeg alsnog de eindzege in de Ronde van Spanje 2005 toebedeeld, nadat de oorspronkelijke winnaar Roberto Heras was gestraft voor gebruik van epo. Dit jaar ging de meest in het oog springende juridische strijd om de eindzege in de Tour van vorig jaar. De Amerikaan Floyd Landis arriveerde toen na een sensationele wederopstanding in de laatste Alpenetappe in het geel in Parijs. Tot een paar dagen na de Tour bleek dat hij op die bewuste dag positief had getest op het spierversterkende hormoon testosteron. Landis ging in beroep, de Tourdirectie ASO liet in het historisch overzicht dit jaar de winnaar van 2006 zolang blanco. Het eindoordeel? Twee leden van de arbitragecommissie van het Amerikaanse antidopingbureau Usada vonden Landis schuldig, tegen één onschuldig. En zo won de Spanjaard Oscar Pereiro op 20 september 2007 de Tour de France van 2006.

Er ging dit jaar nog een Tourwinnaar onderuit. „Jeg har taget doping. Jeg har taget epo.” Bjarne Riis sprak op 25 mei in een sportkantine in Lyngby de Deense zinnen van het jaar. De huidige ploegleider van CSC gaf eindelijk toe doping, epo, te hebben gebruikt bij zijn Tourzege van 1996. ASO schrapte hem onmiddellijk uit de Tourhistorie. De UCI kon zover niet gaan omdat de zaak volgens de reglementen verjaard is. Riis zelf kon het allemaal niet schelen. „Die gele trui ligt in een doos in mijn garage. Wie dat nodig vindt, komt ’m maar halen.”

Riis werd tot zijn bekentenis gedwongen door een reeks epo-biechten van zijn vroegere teamgenoten bij de Duitse ploeg Telekom, later T-Mobile. Aanleiding vormde de memoires van oud-verzorger Jef d’Hont, waarin de Belg eind april epo-gebruik bij de ploeg onthulde. Bert Dietz was de eerste renner die toegaf. Later volgden onder meer kopstukken als Rolf Aldag, tegenwoordig ploegleider, en Erik Zabel. Opvallend: Riis was na zijn epo-bekentenis niet welkom in de Tour 2007, Zabel wél. De recordwinnaar van het puntenklassement (zes keer), die toegaf één keer epo te hebben gebruikt, hoefde zijn groene trui in eerste instantie niet af te staan. Pas tijdens de afgelopen Tour werd hij als winnaar van 1996 geschrapt.

De grote vis hebben de Duitse dopingjagers ondanks alle bekentenissen nog niet gevangen. Nog altijd loopt een gerechtelijk onderzoek tegen Jan Ullrich, hoewel de enige Duitse Tourwinnaar (1997) begin dit seizoen moe van alle dopeperikelen met wielrennen stopte. De Italiaan Ivan Basso, net als Ullrich betrokken bij het Spaanse dopezaakl Operación Puerto, stopte niet. Vlak voor de Ronde van Italië, die hij vorig jaar nog afgetekend won, werd hij na een halve bekentenis voor anderhalf jaar geschorst. Hij traint al voor zijn comeback, op 28 oktober 2008.

De nieuwe Giro-winnaar, Danilo Di Luca, had zijn laatste roze trui nog niet aangetrokken of de verdachtmakingen begonnen ook tegen hem. Een onderzoek naar een dope-affaire in 2003 leidde vlak voor het WK tot een schorsing, waardoor ook de eindzege in de ProTour aan zijn neus voorbij ging. De Spaanse toprenner Alejandro Valverde, die door de UCI werd uitgesloten van WK-deelname vanwege vermeende betrokkenheid bij Puerto, vocht die beslissing aan bij het internationaal sporttribunaal CAS. Hij won, maar bleef door alle stress op het WK onder zijn niveau.

In enkele gevallen was een verhaal in de media al genoeg om de prestaties te beïnvloeden. Anne Gripper, hoofd antidoping van de UCI, kondigde voor de Tour een jacht aan op zogenaamde men in black, renners die volgens haar in zwarte kleding trainden om dopingcontroles te ontlopen. Aleksandr Vinokoerov voelde zich aangesproken. De Kazach verdween uiteindelijk met zijn hele ploeg Astana uit de Tour nadat hij was betrapt op bloeddoping. Hij kondigde onlangs zijn afscheid aan, maar gaat zijn positieve test in 2008 wel aanvechten bij de rechter. Zoals zijn ook al betrapte ploeggenoot Andrej Kasjetsjkin nog altijd procedeert tegen de rechtsgeldigheid van de dopingcontroles.

En zoals de Deen Michael Rasmussen dreigt met een proces tegen zijn voormalig werkgever Rabobank, die hem tijdens de Tour onrechtmatig op staande voet zou hebben ontslagen. Vooralsnog blijft de Spanjaard Alberto Contador (A.C. in het Puerto-dossier) Tourwinnaar van 2007. Zoals Jan Ullrich, Marco Pantani en Lance Armstrong voorlopig Tourwinnaar blijven. Maar ook in 2008 kan straks alles zo weer anders zijn.