Hij is negentien en studeert nog

Bhutto wilde dat haar man na haar dood partijvoorzitter zou worden, maar hij moet die functie delen met zijn zoon.

‘Bilawal zal moeten bewijzen dat hij een leider is.’

Familieleden van de vermoorde Pakistaanse ex-premier Bhutto. Weduwnaar Asif Ali Zardari (links in het zwart) en zoon Bilawal (rechts) zijn haar opgevolgd als voorzitter van de Pakistaanse Volkspartij. Foto AFP Family members of slain Pakistani former premier Benazir Bhutto, husband Asif Ali Zardari (2L), daughters Bakhtawar (C) and Asifa (3R), son Bilawal and Pakistan People's Party (PPP) vice-chairman Makhdoom Amin Fahim attend a PPP Central Executive Committee meeting at Bhutto's residence in Naudero, 30 December 2007. Benazir Bhutto's party held a crucial meeting to pick the slain Pakistani opposition leader's successor and decide a policy for next month's elections, party officials said. AFP PHOTO/Aamir QURESHI AFP

Op het podium van het Liaqaut Bagh-park in Rawalpindi staan de mensen die vooral verdriet hebben om de dood van Benazir Bhutto. Van honderden kilometers zijn ze gekomen om even op de plaats te staan waar de Pakistaanse oppositieleidster donderdag haar laatste redevoering hield. „Ze was als een grote zus voor me”, zegt een dertigjarige computerexpert. „Ik hield van haar”, vertelt een student. „Ze verbeterde onze relatie met andere landen. Met haar dood is een belangrijk hoofdstuk van de Pakistaanse politiek gesloten.” Een jong gezin staart in stilte naar het spandoek van Bhutto’s Pakistaanse Volkspartij (PPP), waarop haar vader Zulfikar, grondlegger van de partij, tweemaal zo groot is afgebeeld als zijzelf.

Om de hoek, bij de achteruitgang van het park, staan mensen die vooral kwaad zijn om de aanslag. Wat gebroken veiligheidsglas en lichte schade aan de poort zijn de laatste restanten van de chaos die ontstond toen de dader tweemaal op Bhutto schoot, en er achttien doden vielen bij de zelfmoordaanslag die volgde. De druk discussiërende menigte weet zeker dat de regering van president Musharraf zoveel mogelijk sporen heeft willen uitwissen om forensisch onderzoek onmogelijk te maken. Daarom gaan de mannen zelf aan de slag. Zie je dat vlekje op die elektriciteitsleiding? Dat is een plukje haar van de zelfmoordterrorist. En die plas in de goot, dat is het water waarmee Bhutto’s bloed moet zijn weggespoeld.

Op de derde dag van nationale rouw om de dood van Bhutto, gisteren, leek de woede iets bekoeld. Bij het ziekenhuis waar woedende aanhangers donderdagavond, toen zij werd doodverklaard, de ruiten ingooiden en probeerden naar binnen te dringen, heerst nu een frisse zondagsrust. Eén voor één gaan ook de benzinestations, die waren afgesloten uit vrees dat er met brandbommen zou worden gegooid, weer open.

De leiding van de PPP had gisteren niet veel tijd om terug te kijken. Zij stond voor moeilijke vragen als wie Benazir moet opvolgen, en of de partij aan de parlementsverkiezingen van 8 januari kan meedoen. Na een middag vergaderen in Larkana, in de zuidelijke provincie Sindh, besloot de partijleiding dat Bhutto’s oudste zoon Bilawal het voorzitterschap overneemt, hoewel hij pas negentien is, geen politieke ervaring heeft, nooit heeft gezegd dat hij de politiek in wil, en hij nog studeert.

Er waren kandidaten die betere papieren hebben om de PPP te leiden, zoals vicevoorzitter Amin Fahim, die de partij trouw in Bhutto’s naam bestuurde tijdens de acht jaar dat zij in vrijwillige ballingschap verbleef om corruptieaanklachten te ontlopen. Of de jurist Aitzaz Ahsan, die afgelopen zomer met succes opperrechter Iftikhar Chaudhry verdedigde toen president Musharraf hem wilde ontslaan. Maar de Pakistaanse politiek gaat meer om individuen dan om partijen, en in geval van de PPP om het behoud van een dynastie.

Bilawal las gisteren op televisie de aanwijzingen voor die Bhutto had achtergelaten voor de partijleiding na haar dood. Voor veel Pakistanen was het de eerste keer dat ze hem hoorden spreken; het grootste deel van zijn leven heeft hij in het buitenland gewoond. Bhutto wilde dat haar man Asif Ali Zardari na haar dood voorzitter zou worden, maar de partijleiding besliste dat hij die functie moet delen met zijn zoon. Hoewel het bewijs nooit is geleverd, heeft Zardari jarenlang vastgezeten wegens corruptie.

„Bhutto heeft haar kinderen altijd weggehouden van de politiek”, vertelt Izhar Amrohvi, al 34 jaar secretaris van de PPP-fractie in het parlement en vriend van de familie, in zijn huis in Islamabad. „Ze vond dat ze eerst hun opleiding moesten afmaken, net als haar vader bij haar heeft gedaan.” Amrohvi staat achter de beslissing dat Zardari het voorzitterschap zolang met Bilawal deelt. „Bhutto’s nalatenschap moet worden gered. Bilawal zal moeten bewijzen dat hij een leider is.” Hij denkt dat Zardari „de juiste man” is. „Hij is een meester in het onderhandelen, en dat is nodig in de Pakistaanse politiek.”

Volgens econoom en onafhankelijk parlementskandidaat Azeem Chaudhary loopt de partij door Zardari’s controversiële verleden een groot risico op scheuring. „De oude leden, die nog met Zulfikar Bhutto hebben gewerkt, zullen niet accepteren dat hij alle macht naar zich toe trekt”, voorspelt hij. „Zardari is niets. Hij is slechts in de familie getrouwd. De naam Bhutto is niet meer.”

Het is nog onduidelijk of de verkiezingen, die gepland zijn voor 8 januari, doorgaan. De PPP was gisteren geneigd zich uit te spreken vóór verkiezingen. Vandaag komt de verkiezingscommissie bijeen om de nieuwe crisis te bespreken. Over een ding zijn Amrohvi en Chaudhary het eens: eerlijke verkiezingen zijn uitgesloten zolang president Musharraf niet aftreedt. „Hij wordt gehaat door elke groep in het land”, aldus Amrohvi. De aan de president loyale interim-regering, verkiezingscommissie en rechters moeten worden vervangen, „anders lopen verkiezingen uit op bloedvergieten”, meent Chaudhary.