Bedrijven én beleggingswinst verdwijnen grens over

De stemming zit er goed in. De leegverkoop van Nederlandse bedrijven vult de portemonnee van topmanagers, werknemers en consumenten. Hoeveel extra gaan zij nu uitgeven?

Dit was het jaar dat iedereen opeens Nederlandse bedrijven wilde kopen.

Noem het de 365 dolle dwaze dagen. Noem het de koninklijke leegverkoop. Noem het een oer-Hollands einde: de kooplieden hebben de dominees glansrijk verslagen.

Dit keer waren het niet vooral financiële opkopers, de private-equityfinanciers, die toesloegen, zoals in 2006. Bedrijven kopen weer bedrijven. Een consortium nam ABN Amro over. Numico ging naar de Franse concurrent Danone. Vastgoedfonds Rodamco Europe naar de Franse beheerder Unibail. Chemicaliëndistributeur Univar naar twee private-equityfinanciers. Tv-producent Endemol naar enkele particuliere geldschieters, onder wie John de Mol. Nog niet afgerond: de verkoop van industrieel conglomeraat Stork aan twee financiers, die van elektrotechnisch handelshuis Hagemeyer aan twee Franse concurrenten en die van Grolsch aan SABMiller.

En wat doen ‘we’ zelf in het buitenland? De oogst is een handvol miljardenovernames. Bovenaan: de verkoop van voormalig Brits industrieel icoon ICI aan Akzo Nobel. Opvallend: de recordrace van Philips. Het elektronicaconcern deed eind november zijn grootste overname ooit: 1,8 miljard euro voor Genlyte, Amerikaans producent van verlichtingsarmaturen. Twee weken geleden volgde het dubbele voor Respironics, fabrikant van beademingsapparaten.

Nog onduidelijk is de uitkomst van Heinekens bod, samen met het Deense Carlsberg, op de Britse bierbrouwer Scottish & Newcastle.

De waarde van de verkochte ondernemingen overschrijdt de 100 miljard euro. Ruim 90 procent van de opbrengst gaat naar professionele beleggers, zoals pensioenfondsen, verzekeraars en hedgefondsen. Dit zijn vooral buitenlandse geldbeheerders. In Nederland is ING de grote winnaar dankzij de aandelenpakketten in ABN Amro, Numico en Univar.

De topmanagers en (ex-)medewerkers van de overgenomen bedrijven incasseren samen zo’n 1,6 miljard euro. Hun kooprechten (opties) op aandelen en hun beloningen in aandelen profiteerden van de overnamepremies.

Numico-topman Jan Bennink zal de opbrengst van zijn aandelen- en optieregelingen van tientallen miljoenen euro’s aan goede doelen gaan geven. En aan zijn kinderen. Daarmee zijn twee van de veel gekozen bestedingen wel genoemd. Voor de rest: hypotheek aflossen, een (buitenlands) vakantiehuis kopen, een boot, of kunst. Of toch weer effecten?

Hoe rijk mensen zich voelen heeft invloed op hun consumptie. Een deel van de Nederlanders is door de stijgende huizen- en grondprijzen, aandelenkoersen en de groeiende waarde van eigen bedrijven steeds vermogender geworden. Niet alleen de uitkomst van cao-onderhandelingen bepaalt de groei van de particuliere consumptie, maar ook de richting van de AEX-beursgraadmeter.

Maar er is wel verschil. Beleggende consumenten laten zich meer leiden door verlies op hun vermogen dan door winst. Koersdalingen tikken harder door in de consumptie: mensen voelen zich armer en handelen daarnaar. Koersstijgingen hebben minder opzichtig een gunstige invloed.

Om hoeveel vermogenswinst gaat het bij de ‘nationale leegverkoop’? Aandelenbezit is anoniem in Nederland. Een genuanceerde slag ernaar slaan kan wel. In maart 2006 publiceerde De Nederlandsche Bank (DNB) uitkomsten van het eerste gedetailleerde onderzoek naar de beleggingen van particulieren. Particulieren beleggen vooral in bedrijven in de AEX-beursgraadmeter. En dan met name in financiële fondsen (6 procent van de marktwaarde), in industriële diensten en telecommunicatie (bijna 6 procent) en technologie (5,5 procent).

Deze cijfers bieden wat aanknopingspunten. De verkoop van ABN Amro levert particulieren zo’n 4,2 miljard euro op. Numico schat zelf dat 10 procent van zijn aandelen in particuliere handen is. Ervan uitgaande dat dit vooral Nederlanders zijn: nog eens 1,2 miljard euro. Voor de 20 miljard euro waarde van de overige bedrijven is de veronderstelling dat 5 procent in particuliere Nederlandse handen is.

Particuliere Nederlandse beleggers krijgen 6,4 miljard euro in de schoot geworpen, personeel en managers 1,6 miljard euro door optie- en aandelenwinst. Van hen zal circa de helft in het buitenland werken, zodat voor Nederland ruim 7 miljard euro overblijft.

De vuistregel uit onderzoek is dat 1.000 euro koerswinst 82 euro extra consumptie oplevert. Reken nog even mee. De leegverkoop levert een consumptie-impuls op van bijna 600 miljoen euro.

Dat is ruim voldoende voor een lange middag winkelen.