Laxeren voor een darmoperatie is hinderlijk en onnodig

Patiënten die een darmoperatie moeten ondergaan, hoeven op de voorgaande dag geen twee tot vier liter laxeermiddel te drinken. Het leegspoelen van de darmen voorkomt geen infecties en is dus overbodig, zo wijst onderzoek in dertien Nederlandse ziekenhuizen uit (The Lancet, 22 december). Veel ziekenhuizen in Nederland zijn daarom inmiddels gestopt met de ‘mechanische darmvoorbereiding’.

Het verwijderen van een deel van de dikke darm is een veel uitgevoerde operatie, vooral bij patiënten met een darmtumor of een chronische darmontsteking. Bij de ingreep naaien of nieten de chirurgen de uiteinden aaneen. De naad die daarbij ontstaat kan gaan lekken. Dat gebeurt vaak, en het is gevaarlijk. Als er darmbacteriën in de buikholte terechtkomen, krijgt de patiënt veel buikpijn en symptomen van bloedvergiftiging. Op elke twintig patiënten gaat één keer de naad los. Er moet dan altijd opnieuw geopereerd worden; soms overlijdt de patiënt.

Het laxeren ter voorbereiding van zo’n operatie zou voorkomen dat de naad gaat lekken. Het idee stamt uit de jaren vijftig. Door eerst alle ontlasting uit de dikke darm te verwijderen, zou de kans op een lek kleiner worden. Mocht de naad toch losraken, dan komen er bovendien minder bacteriën in de buikholte terecht, met minder ernstige infecties tot gevolg – zo was het idee. Patiënten die een darmoperatie moeten ondergaan, krijgen daarom een dag voor de operatie laxeermiddel te drinken. Dat is onaangenaam: bij een veelgebruikte drank moet er twee tot vier liter ingenomen worden, het smaakt slecht en de patiënten hebben de hele dag diarree. Bovendien verslechtert het de conditie van de patiënten, omdat ze tijdens en na het laxeren alleen vloeibare voeding mogen eten.

Nu blijkt de darmvoorbereiding bovendien zinloos. In dertien ziekenhuizen deden 1.400 patiënten mee; het lot bepaalde of ze wel of niet laxeermiddel slikten. In de weken na de operatie was het aantal lekkages in de twee groepen gelijk. Volgens de onderzoekers kan laxeren geen infectie voorkomen, omdat het onbegonnen werk is om alle miljarden darmbacteriën uit de darm te spoelen.

Mensen die geen darmvoorbereiding kregen, hadden wel vaker abcessen. Dat is een ophoping van pus in de buikholte, die met een slangetje afgevoerd moet worden. Patiënten krijgen er wel hoge koortspieken van, maar hoeven meestal niet opnieuw geopereerd te worden en gaan er ook niet dood aan. Volgens de auteurs is het niet de moeite om daarvoor te laxeren. Er moeten 45 patiënten laxeermiddel slikken om één abces te voorkomen. Hester van Santen