Jatten en citeren

Overal wordt verwezen naar, of geciteerd uit wat voorafging. Dat mogen we omschrijven als jatten, maar als het leuk gedaan is, valt er in dit postmoderne tijdsgewricht niet zo veel tegenin te brengen. Ook in de wereld van de videoclip kan slim beelden stelen juist een symptoom zijn van opperste creativiteit.

Can’t Stop Moving! is een luchtig nummer in Fatboy Slim-stijl van Sonny J: een Britse producer en dj, wiens achternaam wel niet Jackson zal zijn. Toch verwijst die J daar natuurlijk wel naar, gezien het nummer. In de officiële clip zien we een stel kleurrijk uitgedoste mensen in allerlei buitenlocaties dansen in onvervalste retro-jazzballet-stijl (die maakt een comeback door, let ook op de clip bij 1234 van Feist). Er is ook een onofficiële versie, opgetrokken uit oude televisiebeelden, van live-optredens of van animatiefilmpjes, van de Jackson Five. De groep, dus, waarin Michael Jackson met zijn broertjes zat toen hij nog niet blank was.

Die versie verwijst natuurlijk naar de inspiratiebron voor dit aanstekelijke hitje: de vrolijke geest van die aloude Jackson 5-hits op het legendarische Motown-label zoals die zo rond 1970 op de radio en de hitparade een betere, optimistischer en onschuldiger wereld suggereerden. Maar ach, we weten hoe het is afgelopen met Michael Jackson. Dat zet die vrolijkheid wel in een wat bitter licht. Het is de kunst van kunstzinnig citeren: zet de boel rustig in een andere context en dan krijgt ’t weer een heel andere lading.

De zelfmoord van Ian Curtis was geen beletsel voor de jonge band Wombats om van Let’s Dance To Joy Division ook al een luchtig liedje te maken. „Celebrate the irony”, zingen ze, met enig recht, want de band van Curtis werd rond 1980 immers legendarisch met donkere, van doem en wanhoop bol staande muziek. Het clipje, dat simpel en direct lijkt opgenomen in de oefenruimte, is misschien een eerbetoon aan de primitieve clip bij Love Will Tear Us Apart van Joy Division zelf.

Pas echt leuk wordt het als men nog verder terugkijkt en zich groepeert in dezelfde ruitvormige figuur als de mannen van Queen dat in 1975 deden voor de beroemde clip bij Bohemian Rhapsody. Maar omdat The Wombats ook maar met zijn drieën zijn, wordt de plek van de vierde man, onderaan de ruit, ingenomen door het buideldier waarnaar de band zich vernoemde. Een beetje flauwe verwijzing, misschien, naar de stand van de tanden van Freddie Mercury, de ook al overleden zanger van Queen. Maar niemand beloofde dat citeren, verwijzen, jatten en samplen noodzakelijk tot de allerhoogste kunst leidt.