Het gematigde, seculiere gezicht van Pakistan

Voor India belichaamde Benazir Bhutto de hoop op normalisering van de relaties met Pakistan. Haar gewelddadige dood komt als een waarschuwing dat de terreurdreiging blijft.

De moord op de Pakistaanse ex-premier Benazir Bhutto heeft een schok teweeggebracht in buurland India. Voor veel Indiërs toonde zij het gematigde, seculiere gezicht van Pakistan. Zij was de politica die symbool stond voor democratie. Maar vooral werd zij gerespecteerd om haar pogingen in het verleden – als premier – de twee aartsrivalen dichter bij elkaar te brengen.

De moord heeft nieuwe vragen opgeroepen in New Delhi. De zelfmoordaanslag, zo reageerde premier Manmohan Singh van India, wijst er nog eens op dat terrorisme in de regio een groot gevaar is en dat het noodzakelijk is het „uit te roeien”.

Met die woorden onderstreepte Singh de uitdaging voor India: hoe kan het helpen voorkomen dat Pakistan verder afglijdt en het extremisme verder oprukt? Hoe kan verspreiding van islamitisch radicalisme op het subcontinent een halt worden toegeroepen? De urgentie is hoog: in India wonen bijna net zo veel moslims als in Pakistan.

Is de tijd aangebroken voor India om met Saoedi-Arabië, de Verenigde Staten en China – landen met sterke banden met Pakistan – te overleggen over het buurland? Vooralsnog heeft India zijn nieuwe positie als strategische partner van de VS en als opkomende economische macht niet gebruikt om het Pakistan-beleid van Washington te beïnvloeden. Maar misschien moet dat veranderen?

Het zijn belangrijke vragen voor een natie die de afgelopen jaren steeds vaker het slachtoffer is geworden van aanslagen van islamitische groepen. Met de kwestie-Kashmir, de deelstaat waar India en Pakistan twee keer oorlog om hebben gevoerd, blijft India in de aandacht staan van jihadi’s – volgens New Delhi vaak gesteund door Pakistan. Steeds vaker plegen de militanten, die voor aansluiting bij Pakistan of onafhankelijkheid van India strijden, ook aanslagen op Indiase doelen buiten Kashmir.

Hoewel de relatie met Pakistan tijdens het achtjarige bewind van president Musharraf is verbeterd, blijft het wantrouwen in New Delhi groot over zijn ware intenties. Musharraf trad eind vorige maand af als legerleider. Het militaire apparaat en de conservatieve geheime diensten van Pakistan hebben altijd een cruciale rol gespeeld in de ‘oorlog op afstand’ tegen de oude aartsrivaal India, in het bijzonder door steun aan jihadisten.

Dat iemand als Bhutto zo maar vermoord kan worden, heeft de achterdocht in India versterkt. Natuurlijk, er zitten terroristen achter. Maar hebben ze ook hulp (van de inlichtingendienst?) gekregen, vragen analisten en politici zich af. Heeft president Musharraf, bondgenoot van de VS in de strijd tegen terrorisme, de situatie in eigen land niet uit de hand laten lopen. Is hij wel de juiste man op de juiste plaats?

Voor India komt Bhutto’s dood zeer ongelegen. Mogelijk had haar partij de parlementsverkiezingen van komende maand kunnen winnen. Wellicht dat de tandem Bhutto-Musharraf ook betere tijden voor de relatie met India had kunnen brengen.

In India herinneren veel mensen zich nog hoe Benazir Bhutto in 1972 naar New Delhi kwam, in het gezelschap van haar vader Zulfikar Ali Bhutto, de toenmalige Pakistaanse president. En in veel media werd gisteren stilgestaan bij het bezoek in 1998 van de Indiase premier Rajiv Gandhi aan Islamabad, waar hij werd ontvangen door Benazir Bhutto, toen bezig aan haar eerste ambtstermijn als premier. Het was zo veelbelovend begonnen destijds. De twee jonge leiders wilden oud zeer tussen India en Pakistan uit de weg ruimen.

Nu Bhutto dood is, weet niemand welke kant het op zal gaan met Pakistan.