‘Dan denkt zo’n spriet: ‘hé, ik ga maar eens groeien’

Stadiondirecteuren hoeven niet meer te wanhopen. Er is nu een methode om in de winter en op schaduwrijke plekken gras te laten groeien. Gas voor gras. „Het verbaast ons dat niemand eerder op dit idee kwam.”

De groundsmen van het Euroborg Stadion van FC Groningen weten niet wat ze meemaken. Sinds kort beschikken ze over een testsysteem waarmee ze zelfs in deze winterse dagen gras kunnen laten groeien. In een mobiele tent wordt met CO2, licht en warmte de ontwikkeling van de sprieten geactiveerd. Dit systeem wordt ook toegepast in de glastuinbouw waar op vrijwel identieke wijze paprika’s, tomaten, komkommers en bloemen worden gekweekt.

Twee werknemers van Linde Gas uit Schiedam kwamen op het idee om met een mobiele ‘kas’ de slechte grasmatten van de nieuwe voetbalstadions te lijf te gaan. „Gras slaat de meeste energie ondergronds op”, legt manager applications Peter Krabbendam uit. „Daarom zijn ze bij FC Groningen vooral blij met de zichtbaar sterkere wortelgroei. Er ontstaat een stevige spriet.”

De behandeling zorgt voor een fotosynthese die de omzetting van water en CO2 in zetmeel tot stand brengt. Oftewel: assimilatie van koolzuur in bladgroen. „Het verbaast ons dat niemand eerder op dit idee is gekomen. In het Westland wordt niet anders gedaan”, zegt Krabbendam.

De problemen met grasmatten begonnen eind jaren tachtig bij de renovatie en nieuwbouw van voetbalstadions. In de bouwconstructies werd vergeten dat gras licht en wind nodig heeft om te groeien. Het San Siro in Milaan, dat voor het wereldkampioenschap in 1990 flink werd uitgebreid, kreeg als eerste te kampen met kale plekken. Later, vanaf 1996, werd de Amsterdamse Arena berucht om zijn slechte grasmat. Nog steeds vindt hier zo’n vier keer per jaar een herbezoding plaats. De grasmat van het stadion in Hamburg van HSV wordt zelfs zes keer per jaar vervangen.

Maar ook het nieuwe Euroborg heeft problemen met gras. Op 16 december van dit jaar werd met plaggen een deel van de mat vervangen. Zoals veel nieuwe stadions kent de ‘Groene Kathedraal’ aan de zuidzijde een schaduwrand waar het gras niet of moeizaam groeit. „Daar heeft een strook van ongeveer dertig bij zestig meter chronisch gebrek aan zonlicht door de ligging en de bouwconstructie van het stadion”, weet Felix Oudshoorn van Linde Gas. De account manager bestookte tien jaar geleden de directie van het toenmalige Hoek Loos met ideeën om gras met gas (CO2) te laten groeien. „Hij stormde voortdurend kamertjes binnen met allerlei afbeeldingen en berekeningen. Op een gegeven moment waren we het zat, hebben we er maar aan toegegeven en een oplossing bedacht”, lacht Krabbendam.

Het systeem, dat nog moet worden geoptimaliseerd, is door de lagere energiekosten goedkoper dan de al bestaande methoden. Maar dankzij de behandelwijze ook effectiever. Andere (Nederlandse) ondernemers hebben tot nog toe veel succes gehad door lampen boven het gras te hangen. De grasmatten van de nieuwe stadions van Arsenal, AZ, in Wembley en PSV worden volgens dit procedé kunstmatig van licht voorzien.

„Ons systeem pakt meer groeifactoren aan”, vertelt Oudshoorn. „Onder de vijf graden groeit gras bijvoorbeeld niet. Dan kun je er wel lampen op laten schijnen, maar de warmte gaat omhoog en dringt nooit door tot de wortel.” Krabbendam: „Wij werken met drie componenten van de fotosynthese. Wij creëren in de tent het zonlicht en de temperatuur van de maand mei, met nog extra CO2. Dan denkt zo’n spriet: ‘hé, ik ga maar eens flink groeien.”

Het vervangen van een grasmat kost per keer, afhankelijk van de werkzaamheden, 100.000 tot 120.000 euro. Krabbendam: „Wat wij doen is goedkoper. Maar los van de kosten, de ellende van een stadion als Euroborg is dat de graszoden niet hechten omdat de wortels niet groeien. Spelers glijden sneller weg, lopen makkelijker blessures op en zorgen met slidings voor kale plekken die niet meer herstellen.”

Zonder het misschien te weten spelen voetbalprofs soms zes weken op een stervende grasmat, wanneer die om de drie maanden zoals in de Arena wordt vervangen. Met alle risico’s op blessures.

Twee tenten van het Schiedamse bedrijf kunnen naar verwachting 1.200 vierkante meter gras per jaar in optima forma laten groeien. Dat is eenderde veld. Met zes tenten zou je dus een hele voetbalmat kunnen behandelen, maar dat is niet altijd nodig. Een voetbalveld neemt in z’n geheel hooguit veertig ton CO2 per jaar op. Voor het proces is door de behandeling van kleine oppervlakten dus niet zoveel gas nodig. Linde zal voornamelijk zijn winst halen uit de publiciteit en verhuur van de apparatuur.

Coaches en spelers hechten veel waarde aan een goede grasmat, maar stadions zijn tegenwoordig vaak aparte NV’s die los staan van de clubs en een eigen, strakke begroting hebben. Oudshoorn: „De behandeling van het gras mag nooit te veel kosten. Daarentegen worden wij in Groningen werkelijk op alle niveaus gesteund.”

De mannen achter de nieuwe groeimethode kijken met veel belangstelling uit naar de nieuwe of gerenoveerde stadions voor het Europees kampioenschap in 2012 in Polen en de Oekraïne. Krabbendam: „Maar wij hebben het ook al over het tennisstadion van Wimbledon gehad. Het centrecourt houden we groen tot en met de finale.”