www.nrc.nl/leesclub

Je moet in Jacobs Kamer op zoek naar de ware Jacob. Zelfs naar de gebeurtenissen. Als aan het slot zijn dierbaren zich zorgen maken over de politieke situatie en de spullen in zijn kamer ter hand nemen, ja dan moet je als lezer wel concluderen dat Jacob Flanders naar de slagvelden van Vlaanderen is vertrokken en het niet overleefd heeft.

De persoon van Jacob vind je terwijl je je door zijn omgeving heen werkt. Je voelt je als de archeologen die de slachtoffers van Herculaneum en Pompeji zichtbaar maakten: die waren er alleen maar door de as die hen omgaf. Binnen de massa die hen gedood had, bevond zich de ruimte waarin ze eeuwen later toch nog zichtbaar werden.

Is dat ook niet terug te vinden in de oorspronkelijke titel Jacobs Room?

Die laat zich ook vertalen als Jacobs Ruimte … ruimte tussen zijn medemensen; ruimte die niet meeging in zijn groei; ruimte die steeds krapper werd en hem verstikte.

Arend Pouwels

Omdat Jacobs kamer me niet losliet ben ik er nog eens naar teruggegaan. Opnieuw zag ik die bijtende kritiek op de maatschappij, waar Elsbeth Etty het over heeft, er niet in terug. Volgens mij gaat het, zoals Marjolein Februari ook zegt, veeleer om de stijl. (...)Maar het boek gaat ook over schoonheid. En, ja over liefde gaat het ook. Over liefde gaat het misschien nog wel het allermeest, hoewel er bar weinig over te zeggen valt. ‘Golvend, bevend, zodat hier een dieptepunt is, daar een piek, terwijl in feite alles misschien zo vlak is als mijn hand. Zelfs de juiste woorden krijgen een verkeerd accent.’

Nee, ik vind het nog steeds niet makkelijk. Begrijpen doe ik het niet echt. Ik blijf ook bij de kleinste details stilstaan. Misschien moet ik ’t maar gewoon weg doen. Aan de heide geven. Die neemt alles in ontvangst. Of het toch maar bij Jacobs kamer laten. Precies zoals hij hem heeft achtergelaten. Niets is geordend. Wat een rommel!

Willy van der Vorst

Dit is de vierde aflevering in de discussie over ‘Jacobs Kamer’ van Virginia Woolf. Discussieer mee via nrc.nl/leesclub, waar ook eerdere artikelen te vinden zijn. Meer informatie is te vinden op the-ledge.nl, die met de Leesclub samenwerkt.

PROGRAMMA 2007-2008:Het dorp Stepantsjikovo (Dostojevski) – Bouvard en Pécuchet (Flaubert) – Jacobs kamer (Virginia Woolf) – Een man wordt ouder (Italo Svevo, januari) – Ontboezemingen van Felix Krull (Thomas Mann, februari) – Het genadeschot (Marguerite Yourcenar, maart) – Huwelijksverhalen (August Strindberg, april) – Pnin (Vladimir Nabokov,)