Woningcorporatie adopteert buurt

Groenstroken beheren? Sportveldjes aanleggen? De gemeente Zaanstad laat het aan de woningcorporatie over. Die zorgt voor geborgenheid in de wijk.

Fietspaden, voetpaden en wegen. Riolering en leidingen voor gas en elektriciteit. Een nieuw park en kunst in de openbare ruimte. Normaal gesproken bemoeit de gemeente zich intensief met de totstandkoming ervan.

Zo niet in Zaandam, waar woningcorporatie ZVH de buurt Kroonenburg bouwt, met eengezinswoningen, appartementen, ondergrondse parkeerplaatsen en een verzorgingshuis.

„Hier doen we alles zelf. Wij maken de afspraken met leveranciers en bedrijven”, zegt Dennis de Haas, coördinator vastgoed van ZVH. „De gemeente zit nergens meer tussen.”

Het is een werkwijze die ZVH – 6.000 woningen in Zaandam – steeds vaker toepast. De corporatie gebruikt de opbrengsten van verkochte woningen om de openbare ruimte rondom het eigen bezit te kopen. In de Zaanse wijken Vissershop en Poort van Zuid zijn het park en de binnenpleintjes, inclusief groen en speeltoestellen, bezit van ZVH. In de wijk Kogerveld kocht de corporatie begin dit jaar vijf hectare groenstroken tussen de flats, met het doel daar „veel meer mee te gaan doen”, zegt De Haas, zoals het aanleggen van sportveldjes.

Maar zou ZVH die extra taken op zich nemen?

Scheidend ZVH-bestuurder Fred Sanders zegt dat woningcorporaties veel meer moeten doen dan alleen woningen verhuren. Ze moeten buurten ‘adopteren’. „Wij zijn verantwoordelijk voor de sociale veiligheid en geborgenheid in de wijk. Wij moeten voor de sociale cohesie zorgen. Het gaat ons niet om het bezit van de grond, maar om wat we ermee kunnen doen.” Piet Keijzer, wethouder (SP) wonen en ruimtelijke ordening in Zaanstad, ziet „grote voordelen” in het beleid van ZVH: „Ik ben een voorstander van korte lijnen tussen de centen die je betaalt en wat je ervoor krijgt. Corporaties vangen maandelijks de huren en hebben dus een grotere betrokkenheid bij de bewoners dan de gemeente. Mensen kloppen met hun klachten en wensen het eerst aan bij de corporaties. Die kunnen daar sneller op reageren.”

Sanders: „Wij hebben dagelijks contact met de bewoners. Dat heeft de overheid maar eens in de vier jaar.”

Het aankopen van openbare ruimte heeft nog een voordeel, zegt Sanders. Bij een eventuele nieuwe inrichting van het gebied is het al in bezit van de corporatie.

[Vervolg CORPORATIES: pagina 3]

CORPORATIES

Riool blijft van gemeente, grond daarboven is privaat

[Vervolg van pagina 1] De werkwijze van ZVH is eigenlijk logisch, vindt Sanders. „Het is de oudste kunde van de corporaties. Hoe ging dat vroeger? Er werd een vereniging opgericht, een jeugdhonk neergezet, activiteiten georganiseerd, misschien bedden geregeld. En woningen verhuurd, maar dat was slechts één onderdeel. Tegenwoordig is helaas alleen het verhuren van woningen overgebleven. Corporaties zijn daarin blijven hangen.”

Ook voor de wijk Poelenburg, een van de veertig Vogelaarwijken, zou het beleid van ZVH goed zijn, zegt wethouder Keijzer. „Maar daar hebben we te maken met drie corporaties en dus met meerdere, ook waardevolle, opvattingen.” ZVH-bestuurder Sanders wil in Poelenburg nog een stap verder gaan. Hij wil graag een coördinator sociaal beheer aanstellen; een persoon die onafhankelijk van gemeente en corporaties vergaande bevoegdheden krijgt bij het beheer van de omgeving, inclusief een flinke som geld. Deze coördinator ziet wat er mis is, hoeft niet meer te lobbyen om geld, maar kan problemen zoals gedumpte vuilniszakken of een verzakkende stoep onmiddellijk oplossen.

Maar hoe houdt de gemeente invloed op een gebied als de corporatie zo veel regelt?

Dat gebeurt onder meer door bij de verkoop voorwaarden te stellen, zegt wethouder Keijzer. „Een gebied mag bijvoorbeeld geen ‘gated community’ worden met hele hoge hekken eromheen. Ook via het bestemmingsplan kunnen we sturen. Is de bestemming verkeer, dan kan er weinig anders dan een weg of fietspad worden aangelegd.” Daarnaast blijven zaken als de riolering gewoon gemeentelijk eigendom. Sanders: „We hebben afgesproken dat de eerste halve meter van ons is, maar de grond daaronder, waar het riool en de bekabeling liggen, van de gemeente. Maar die moet bij werkzaamheden altijd door ons bezit heen graven en dus toestemming vragen. Ze kunnen het gebied niet zomaar vijf maanden open laten liggen.”

Sanders heeft nu een voorstel bij de gemeente Zaanstad neergelegd om drie tot vijf basisscholen op te kopen. Want, zegt Sanders, dat is de plek waar contacten tussen mensen worden gelegd. „Die plek moet je gezellig maken. We bouwen wat seniorenwoningen zodat er altijd mensen zijn. Er kan een koffiepunt komen waar je met elkaar kan praten. En misschien kunnen we een halfpipe aanleggen, zodat er ook na schooltijd nog iets gebeurt. Maar die plannen zijn nog niet concreet.”

De corporatie kan ook gelijk een nieuw schoolgebouw neerzetten, zegt Sanders. „De gemeente heeft daar vaak geen geld voor en reageert langzaam. Dus laat het maar bij ons, dan regelen wij het wel.”

Hoe ver kan een corporatie gaan? Wat als ZVH bijvoorbeeld openbare wegen wil beheren?

Voor wethouder Keijzer is dat een stap te ver. „Een wijkontsluitingsweg zullen we nooit aan een corporatie verkopen. Dat is iets van de hele gemeenschap en heeft een breder belang.”

Keijzer zegt dat niet alle openbare ruimte voor verkoop in aanmerking komt. Wanneer wel? „Het gebied moet voor tachtig, negentig procent door de huurders van de corporatie worden gebruikt. Bijvoorbeeld een grasveld dat tussen flats ligt, of speelplekken in de buurt. Daarnaast moet het gebied aansluiten op het eigendom van de corporatie.”

En dan nog zijn er grenzen aan wat de gemeente verkoopt, zegt Keijzer. „Als er bijvoorbeeld een lege polder naast een flat van een corporatie ligt, dan gaan we natuurlijk niet die hele polder verkopen.” Maar uiteindelijk, zegt Keijzer, „gaat het om de vraag: heb je vertrouwen in een corporatie. En het antwoord is: ja.”