Onverdraaglijk

Wat is het toch dat Kerstmis ieder jaar weer zo onverdraaglijk maakt? Dat vroeg ik me af toen ik gisteren de stad in wandelde, zag dat de winkels en kroegen weer open waren en met een zucht van verlichting vaststelde dat ik het weer had overleefd. En dan heb ik het nog makkelijk. De meeste mensen worden tijdens de Kerst gesmoord in verstikkende sociale verplichtingen. Ik had een etentje bij mijn ouders en dat is alleen maar een genoegen omdat ik de beste ouders van de wereld heb en omdat mijn moeder ook nog eens fabelachtig kan koken. Op Tweede Kerstdag hoefde ik niet eens verplicht te gourmetten bij schoonouders in Winterswijk of Kerkdriel. Maar waarom is het dan toch zo’n onnoemelijke opluchting als het allemaal voorbij is?

Voor een groot deel heeft dat te maken met het feit dat Kerst zo dwingend is. Er is geen ontkomen aan. Jinglebells vliegen je om de oren waar je ook loopt. Anglofascistische verlichting ontsiert elke straat. Openings- en sluitingstijden zijn gewijzigd. Ik gun mensen hun feestje, maar waarom moeten ze mij er zo overdonderend mee lastigvallen?

Dan is het ook nog eens een religieus feest. Dat maakt het nog erger. Mijn dagelijkse routine wordt overhoop gegooid in naam van de heiland van een geloof dat niet het mijne is. En dan is het ook nog eens een commercieel feest. De hoogmis van de consumptiemaatschappij.

En dan is het ook nog een sentimenteel feest. Het is het feest van de opgedrongen emoties. Het kerstgevoel spat als een Amerikaanse clusterbom van het televisiescherm.

Ik las het verhaal van een eenzame man die op Eerste Kerstdag voor de trein sprong omdat hij zo eenzaam was. Hij was het hele jaar eenzaam. Waarom was dat op Eerste Kerstdag opeens zo bijzonder erg? Dat komt doordat hij verwachtte met Kerst niet eenzaam te zijn.

Iedereen heeft te veel verwachtingen van Kerst. Het zijn die twee dagen in het jaar dat het koste wat het kost gezellig en vredig zal zijn. Dat is een garantie voor knallende ruzie en ellende. Daarom is Kerst zo onverdraaglijk.

Ilja Leonard Pfeijffer

Romancier, dichter en toneelschrijver.