Historische bijlslagen

Elizabeth I

Regie: Tom Hooper. Met: Helen Mirren, Jeremy Irons, Hugh Dancy.

€ 19,99 *****

In de mooie begincredits van de Channel 4-miniserie Elizabeth I worden laagje voor laagje de kledingstukken van het lichaam van de Engelse koningin (Helen Mirren) afgepeld. Daarna wordt ze afgeschermd met een laken en vleit ze zich op bed, haar benen gespreid. Een arts komt binnen met een speculum in zijn hand. Hij duikt onder de lakens, is eventjes bezig, waarna hij mompelend het koninklijke vertrek verlaat: ‘virgo intacto’. Een efficiënte manier om de kijker duidelijk te maken hoe Elizabeth I de geschiedenis inging: als de ‘virgin queen’. Elizabeth (1533-1603) spreekt nog steeds erg tot de verbeelding. Vorige week ging de speelfilm Elizabeth: The Golden Age in première, met Cate Blanchett voor de tweede maal – na Elizabeth (1998) – in de rol van koningin. Dat zij twee keer deze rol vertolkt is overigens niet uitzonderlijk. Bette Davis en Glenda Jackson werden beiden ook twee keer bleek geschminkt om gestalte aan de vorstin te geven. Al in de periode van de zwijgende cinema werd Elizabeth vertolkt door bekende actrices als Sarah Bernardt (in Les amours de la reine Élisabeth, 1912).

Altijd komen dezelfde historische gebeurtenissen terug: haar liefde voor Robert Dudley, de graaf van Leicester en later voor zijn stiefzoon Robert Devereux, de graaf van Essex. In Elizabeth: The Golden Age wisselt ze een kus uit met de avonturier en ontdekkingsreiziger Walter Raleigh, waarna ze hem vraagt dit stil te houden. Steeds komt het Babbingtoncomplot ter sprake, de samenzwering die ervoor moest zorgen dat Mary Stuart, het katholieke nichtje van de protestantse Elizabeth, op de troon kwam. Dit complot werd ontdekt, waarna Mary (Queen of Scots) werd onthoofd. In Elizabeth: The Golden Age met één bijlslag, in Elizabeth I met twee, wat historisch gezien correct is. En dan is er de strijd tegen de Armada. De Spaanse koning Filip II wilde van Engeland een katholieke natie maken en trok in 1588 met de grootste oorlogsvloot die ooit was gebouwd op naar het Kanaal. Daar kregen ze te maken een sterke stroming en ongunstige wind, waarna ze flink uitgedund besloten terug te keren. In de uitstekende miniserie met Helen Mirren zien we deze slag niet. We ontwaren slechts een schip dat de monding van de Theems op vaart. Is het Spaans of Brits? De koningin wacht in spanning af. Het blijkt Brits. Een mooie vondst om geen clichématige oorlogstaferelen te hoeven tonen, zoals Elizabeth: The Golden Age wel doet. Naar verluidt gaat Shekhar Kapur nog een derde film met Cate Blanchett maken over ‘good Queen Bess’ die hoogstwaarschijnlijk zal gaan over de strijd tegen de Ieren. Wie hierop niet kan wachten, kan terecht bij de serie. Hierin zit deze episode al, en het is superieure televisie.