160 tekens voor een lieve, overspelige of afwezige jij

Sofie Cerutti: 160 tekens (inclusief wit). Sms-gedichten Meulenhoff, 95 blz. € 15,–

Wandel ’s ochtends vroeg eens over een camping. De kans is groot dat u een of twee sms-ende medekampeerders tegenkomt – de caravan uitgeslopen om een berichtje te versturen naar een geheime geliefde. Is er een geschikter, sneller, discreter medium denkbaar voor overspel? Volgens Sofie Cerutti (1972), uitvinder van het genre van de sms-poëzie, worden huwelijken daardoor niet bedreigd, integendeel: ‘Sms heeft de/ wereld ingrijpend/ veranderd: de/ spanning in je lijf/ als om 7:23 een/ berichtje trilt terwijl je wettige/ wederhelft koffie/ inschenkt redt/ huwelijken’.

Wie het geduld heeft om te tellen, ontdekt dat het hier geciteerde gedicht 160 tekens telt, als je het wit meerekent (de slashes tellen niet mee, die zijn hier alleen toegevoegd om te tonen waar het scherm van de telefoon de versregels afbreekt). Dat aantal tekens tellen alle gedichten uit deze bundel, gedichten die dan ook ‘160’ worden genoemd.

Dit gloednieuwe genre roept meteen allerlei vragen op: niet meer dan 160 tekens, maar waarom ook niet minder? Waarom kun je deze gedichten niet per telefoon kopen, en er iedere dag één op je scherm krijgen? Wat betekent het dat sms een medium is dat een antwoord veronderstelt? Veel meer dan gedichten zijn dit immers berichten.

Berichten aan ‘jij’, die hier regelmatig wordt aangesproken: een lieve, overspelige of afwezige jij. Ondanks het nieuwe medium blijft communicatie met die ander een heikele zaak. Er technische mankementen: ‘waarom geen puntkomma in dit apparaat:, wél een ü maar géén puntjes op de i’. En natuurlijk gaat het in deze poëzie over de ‘zelfverkozen dwangbuis’ waarin ze zich moet persen.

Als George Perec gelijk had, de Franse meester van de vrijwillige vormbeperking, is de poëzie door deze dwangbuis krachtiger. Hij wees op de tegenstelling tussen het leven en de masochistische systemen waar hij voor koos, ‘tussen de spelregel die je jezelf oplegt en het paroxisme van het echte leven dat die ordening voortdurend overspoelt en tenietdoet, en gelukkig maar trouwens’. Soms barst het leven zelf er ook bij Cerutti even uit, en dat zijn de mooiste 160’s, die uit hun kader lijken te willen breken. Anderen blijven braaf in het gelid.

De vraag is of er met Cerutti een ‘echte’ dichter is opgestaan, of dat zij vooral dicht uit enthousiasme voor deze ene nieuwe vorm.

Yra van Dijk

Zie ook www.precies160.nl waar bekende en onbekende dichters worden uitgenodigd zich aan genre te wagen.