Tapemosphere is geluidskunst uit de tijd van de bandrecorder

Tentoonstelling Tapemosphere, t/m 6 jan. in Museum Het Domein, Kapittelstraat 6, Sittard. Di-zo 11-17u, dicht 1 jan. Inl. 046 451 3460 www.hetdomein.nl

Goddank zijn we van de bandrecorder af. Het apparaat liep altijd vast en de tape raakte in de war. Een doffe ellende. Dat is het gevoel dat je krijgt in het eigenlijk juist nostalgisch bedoelde Tapemosphere in Het Domein. In deze kleine maar lawaaierige tentoonstelling wappert de tape je tegemoet. Vier kunstenaars brengen er met elk één werk een ode aan een techniek die ook voor de kunst ooit vooruitstrevend was.

De bandrecorder deed in de jaren vijftig zijn intrede in de huishoudens die zich zo’n duur apparaat konden permitteren. Je kon babygeluidjes opnemen en gesproken brieven naar de familie in Canada sturen. In de jaren zeventig trok het de belangstelling van kunstenaars zoals Rod Summers. Hij bouwde in 1972 de installatie Waterfall met een recorder en spoelen die een ruisend geluid voortbrengen, en heel veel tape dat nu metersbreed over de vloer van Het Domein verspreid ligt. Net als mede-exposant Paul Devens onderzoekt hij geluiden die de magneetband kan produceren. Devens laat het tape over een bagageband lopen, waarbij de frictie tussen tape en de bagageband uniek, niet opgenomen geknetter produceert. Ray Moon bouwde een wilde papier maché-achtige toestand met magneetband die de zaal uit waait. Er zit een aan-en-uitknop aan, waar schrikachtige mensen beter vanaf kunnen blijven. Dit kabaal overstemt alle geluidskunst eromheen.

Net als in Summers’ tijd is geluidskunst tegenwoordig een bloedserieus onderzoek naar techniek, frequenties, en het menselijk oor. Dat kan leiden tot een zintuiglijke kunst, die brommend door je heen trilt of een piepende schoonheid laat horen. Even vaak is het resultaat zo technisch dat het alleen vakidioten aanspreekt. Ook Tapemosphere bevat maar één echt aansprekend kunstwerk: een prachtige ruimtevullende tape-tekening van Aam Solleveld. Uit de donkere lijnen doemen architectonische constructies op en de contouren van videotorens. En ook hier ontspoort de band soms, in grillige patronen die een eigen weg zoeken.

De bandrecorder heeft zeker een belangrijke rol gespeeld in de geluidskunst. Maar laten we toch maar blij zijn dat we nu dvd’s hebben.