Afsluiter van volgepakt muziekjaar

Aan het eind van het jaar mist een goede muziekavond, vindt saxofonist Yuri Honing.

Dus organiseert hij zaterdag het Winterreise festival in Paradiso, Amsterdam.

,,Tussen Kerst en Oud & Nieuw ontbreekt het aan een goede muziekavond. Juist dan lijkt het me prachtig te resumeren wat er het afgelopen volgepakte muziekjaar allemaal is gebeurd. De eerste editie staat mijn muziek centraal, latere edities juist van andere musici. De Winterreise-avond moet een belevenis worden die niet stijlgebonden is en voor iedereen toegankelijk. Goede muziek vertegenwoordigt naar mijn idee de hele ziel. Het geeft alle emoties de ruimte. Ik hoop een kruisbestuiving te bieden die energie geeft.”

Op de laatste zaterdag van het jaar houdt saxofonist Yuri Honing het Winterreise festival in Amsterdam. Zijn uitvoering van Franz Schuberts Winterreise is een van de opvallendste projecten die avond. Op de pas verschenen cd is te horen hoe de zanglijn wordt vertegenwoordigd door de saxofoon, met Nora Mulder aan de piano. Het spanningsveld ligt voor de jazzmusicus in het ontbreken van de improvisatie en de sobere uitvoering. Hij stelde zich ten doel de melodielijn van de klassieke liederen ‘te zingen’ op zijn instrument.

,,Ik ben van oorsprong jazzmusicus, maar ik heb een klassieke achtergrond. Er werd bij ons thuis vroeger flink gemusiceerd en niet zelden eindigden die avondjes met een uitvoering van de Winterreise, hoogtepunt uit het klassiek vocale repertoire. Ik ken de liederen goed. Naast saxofoon speelde ik vroeger ook piano. Ik heb de Winterreise altijd beschouwd als een liederencyclus dat ook als songbook uitgevoerd kan worden, eigenlijk vergelijkbaar met bijvoorbeeld het American Songbook in de jazz. De mooie stukken met gevoelige teksten van Wilhelm Müller kunnen net zo goed naar muziek omgezet worden.

,,Aan de composities heb ik niet willen komen. Ik herinterpreteer de Winterreise en geef er een heel sterke persoonlijke signatuur aan mee zonder de noten te veranderen. Het werk van Schubert dient gerespecteerd te blijven. Met musicus Willem Breuker heb ik eerdere uitvoeringen doorgenomen, om te horen wat er zoal mee gedaan is. Op zijn advies ben ik gaan werken met pianiste Nora Mulder. Hij achtte haar flexibel genoeg voor deze wat vrijere instrumentale aanpak. Ik concentreer me vooral op de boodschap van de teksten. Die is zo veelzeggend. Expres gebruik ik daarvoor geen klassiek mondstuk op mijn saxofoon. Ik wil de stemming niet temperen, maar juist werken met de stemmingsverschillen voor extra accenten.

,,Het mag nu misschien lijken of we de Winterreise willekeurig hebben gehusseld, maar er zit wel degelijk een gedachte achter. De nummers hebben een muzikale aansluiting, ze volgen elkaar op basis van sfeer en uitvoering. Ja, dan treedt de dood op mijn cd vroeg in door het 24ste lied Der Leiermann al als vierde te brengen. De verpersoonlijking van de dood onder de boom laat ik horen door de melodie met mijn sopraansaxofoon in de vleugel te spelen. Daardoor resoneren de snaren mee als echo, die normaal in een herhaling op de piano wordt vertegenwoordigd. Zo zijn er meerdere leuke oplossingen gevonden.

,,Het is vloeken in de kerk als je de liederencyclus slechts kent van uitvoeringen door een bariton in smoking en een pianist. Maar weet dat Schubert een autodidacte man was die een aanzienlijk deel van de Winterreise in de kroeg schreef op een aldaar voorhanden zijnde gitaar. De gewone man is in de klassieke muziek al gauw op een voetstuk geplaatst. Wat je kent moet je loslaten denk ik in dit geval.

,,In feite bevat de Winterreise één enkel thema of gedachte die terug te horen is in elk nummer. Ik zie qua sfeer gelijkenissen met de blues van BB King. De eenzaamheid kan doorklinken in zowel een jazzy ‘blue note’ als een microtoon uit de Arabische muziek. Het gevoel van weemoed en verdriet is immers universeel.”

Zaterdag: Winterreise, Paradiso Amsterdam.