Sarkozy lokt debat over rol geloof uit

Vlak voor Kerstmis heeft de Franse president Sarkozy scherpe kritiek geleverd op de strikte scheiding van kerk en staat in zijn land. De republiek heeft gelovigen nodig, zei Sarkozy donderdagavond in een toespraak in Rome, nadat hij eerder op de dag op audiëntie was geweest bij paus Benedictus XVI. In Parijs heeft de rede dit weekeinde felle reacties losgemaakt.

„In deze wereld die geobsedeerd is door materiële gemakken heeft Frankrijk overtuigde katholieken nodig, die niet bang zijn om er voor uit te komen wat ze zijn en wat ze geloven”, zei de Franse president in de kathedraal Sint Jan van Lateranen. Kort daarvoor was Sarkozy daar, uit hoofde van zijn functie als Frans staatshoofd, geïnstalleerd als erekanunnik (een traditie die al bestaat sinds Hendrik IV, die regeerde van 1589 tot 1610).

„De wortels van Frankrijk zijn wezenlijk christelijk”, aldus de president, die eraan toevoegde dat hij het verleden van Frankrijk en de bijzondere band „die onze natie zo lang heeft verbonden aan de Kerk” volledig wil accepteren. Hij riep op tot een positieve laïcité (de scheiding tussen kerk en staat in Frankrijk). De niet-kerkelijke republiek heeft lang het belang van spiritualiteit onderschat, zei Sarkozy. „De laïcité kan Frankrijk niet afsnijden van zijn christelijke wortels. Dat heeft ze wel geprobeerd. Ze had dat niet moeten doen.”

Dat Sarkozy dergelijke ideeën koestert is niet nieuw, wel dat hij ze als president naar voren brengt. Zijn voorganger, Jacques Chirac, vond bijvoorbeeld dat hij op grond van de scheiding van kerk en staat in 1996 niet in Reims de mis kon bijwonen die paus Johannes Paulus II daar opdroeg voor de viering van het vijftiende eeuwfeest van de doop van Clovis.

In een kritisch hoofdartikel schreef Le Monde zaterdag dat de burger Sarkozy de vrijheid heeft er zo over te denken, op grond van de wet uit 1905 waarin de scheiding van kerk en staat is vastgelegd. Maar op grond van dezelfde wet, aldus de krant, dient hij zich, net als alle overheidsdienaren in functie in geloofszaken neutraal op te stellen. Ook stelt de krant dat niemand betwist dat Frankrijk christelijke wortels heeft, maar dat „de republiek waarvan de heer Sarkozy president is”, ook geworteld is in de filosofie van de Verlichting.

De leider van de socialistische oppositie, François Hollande, veroordeelde de rede van Sarkozy als „het oude liedje van het meest klerikale rechts”. Ook de vrijmetselaars spraken hun verontrusting uit.

Rede van Sarkozy via nrc.nl/wereld