Minimumloon beheerst debat Duitse deelstaatverkiezingen

De vraag of elke werkende Duitser een minimumloon moet krijgen houdt de Duitsers al weken bezig. Het thema wordt nu uiterst politiek: er komen deelstaatverkiezingen aan.

Net voor Kerstmis is het debat in Duitsland opgelaaid over het thema dat hier al weken het binnenlandse nieuws beheerst: het minimumloon. De sociaal-democratische SPD wil het tot hét stembusonderwerp maken van de deelstaatverkiezingen in Hessen, Nedersaksen en Hamburg, in januari en februari.

Ook de Bondsdagverkiezing in 2009 moet als het aan de SPD ligt een „volksstemming over het minimumloon” worden, aldus gisteren de fractieleider van de sociaal-democraten, Peter Struck. De voorzitter van de SPD, Kurt Beck, uitte zich in vraaggesprekken in soortgelijke woorden. Hij is voor een algemeen Duits minimumloon van 7,50 euro per uur.

De Bondsrepubliek kent geen algemeen wettelijk minimumloon. Slechts in enkele afzonderlijke bedrijfssectoren zijn er afspraken over gemaakt. Juist deze maand is met veel politiek en economisch rumoer voor de postbestellers een minimumloon overeengekomen, dat prompt tot ontslagen in de postbranche leidde.

Het thema is een splijtzwam in de grote coalitie van bondskanselier Angela Merkel. De SPD is voor het minimumloon. De linkervleugel van Merkels christen-democratische CDU is in ieder geval niet tegen. Maar de machtige rechterflank wijst het af. Invoering ervan, zo wordt opgemerkt, gaat ten koste van de werkgelegenheid.

Met het minimumloon hopen de sociaal-democraten zich dusdanig te profileren dat ze bij de belangrijke verkiezingen in Hessen en Nedersaksen terrein terug winnen. In deze Länder zijn nu nog de christen-democraten aan de macht. Beide deelstaten gaan op dezelfde dag naar de stembus: zondag 27 januari. In de (stads)deelstaat Hamburg, eveneens in handen van de CDU, wordt op 24 februari gekozen.

In met name Hessen zal het erom spannen. Minister-president Roland Koch heeft sterk aan populariteit ingeboet en moet voor zijn politieke leven vrezen. In Nedersaksen staat Christian Wulff sterker dan Koch in Hessen. In Hamburg moet Ole von Beust, de jonkheer-burgemeester van de Hanzestad, het als CDU-lijsttrekker opnemen tegen de sociaal-democratische kandidaat Michael Naumann. Ook daar is het nog geen gelopen race.

De SPD koppelt het thema minimumloon aan de hoogte van de salarissen die topmanagers verdienen. Afgelopen weken is daarover fel gedebatteerd, mede naar aanleiding van enkele excessen die samenvielen met invoering van het minimumloon voor postbestellers. De SPD eist nu naast een algemeen minimumloon ook een maximumloon: een bovengrens voor topverdieners.

Met beide onderwerpen is de CDU/CSU in de verdediging gedreven. Het zijn thema’s waarmee de sociaal-democraten electoraal kunnen scoren. Iedere Duitser komt een minimumloon toe, heet het. Zie landen als Nederland en Frankrijk. Tegelijk moeten ‘zakkenvullers’ worden aangepakt. Dat is kortweg de strategie van de SPD, waartegen de christen-democraten zich met moeite kunnen verweren. Hun argumenten schieten met name op televisie tekort. Ze zijn niet in een pakkende soundbite te vatten.

Uitgerekend met het gevoelige en omstreden onderwerp van het minimumloon heeft bondskanselier Merkel volgens critici verzuimd de discussie om te buigen of te ontkrachten. De liberale Welt am Sonntag schreef gisteren dat de tactisch – niet strategisch – denkende Merkel slechts modererend in het debat ingrijpt en zich uiteindelijk schaart achter wat de meerderheid wil.

Maar juist in haar eigen partij kan dit wel eens verkeerd vallen. Met name in de behoudende christen-democratische deelstaten Baden-Württemberg en Beieren, de gangmakers van de Duitse economie, stuit invoering van het minimumloon op veel politieke en maatschappelijke tegenstand.

De SPD wil in Hessen op 2 januari met haar campagne ‘Billijk loon voor goed werk’ beginnen.