Kerst? Heerlijk kant-en-klaar. Van Albert Heijn!

Albert Heijn bepaalt wat er met Kerst op het menu staat.

Het is er duurder, maar wel exclusiever en gemakkelijker.

Steven van Niekerk gaat met zijn vriendin koken met Kerst; zowel op Kerstavond, als op beide Kerstdagen is het feest met familie en vrienden. De Amerikaanse beenhammetjes met honing en whiskysaus kocht hij bij AH. „Die doe je gewoon in de oven, dat eten we wel vaker.” (Foto: Dirk-Jan Visser / Utrecht: 23-12-2007) Albert Heijn / AH XL in Utrecht Overvecht. Naar aanleiding van AH Excellent producten voor de Feestdagen. Hier: Steven van Niekerk Visser, Dirk-Jan

Robbert Bod en Jan Bruins hebben een beetje kerststress.

Ze zoeken in de Albert Heijn naar een hoofdgerecht voor Tweede Kerstdag. Het liefst hadden ze de hazenrug gewild. „Maar die is op”, zegt Bod. ‘Plan B’ was de kant-en-klare variant van de hazenbiefstuk, maar die is ook uitverkocht. Nu moeten ze iets anders. „Dat is lastig. Want als het straks niet meer bij de rest van de gerechten past, moeten we álles veranderen. Dit gooit ons hele plan in het water.”

Gistermiddag, topdrukte bij de Albert Heijn XL in Utrecht Overvecht. Het afgelopen weekeinde en vandaag worden recordomzetten verwacht, zo zegt een woordvoerder van Albert Heijn. Bij de Albert Heijn is de kerstdrukte al jaren groter dan bij de concurrent. Want Albert Heijn is trendsetter, marktleider en ‘leading’ met Kerst, zeggen experts.

Dat komt vooral door huisblad Allerhande, dat in zijn huidige vorm al bestaat sinds 1983 en met Kerst in een oplage van 2,3 miljoen vanuit 720 filialen de Kerstdagen wordt ingeslingerd. In het blad staat een aantal verschillende, complete kerstmenu’s, voor elk wat wils. Eenderde van alle huishoudens heeft een Allerhande in huis. „Dat betekent dat er uit gekookt wordt”, zegt supermarktspecialist Gerard Rutte.

Concurrent Plus wil niets zeggen over het succes van Albert Heijn. Volgens het concern worden er geen mededelingen gedaan over concurrenten. „Logisch”, zegt Rutte. „Ze zijn gewoon stikjaloers. Vooral op Allerhande. Het blad heeft een enorme invloed, het is de cash cow van Albert Heijn. Het staat sterker dan culinair tijdschrift Tip en sterker dan vrouwenblad Margriet met Kerst.”

Zelfs societykok Joop Braakhekke van restaurant Le Garage in Amsterdam vindt Allerhande een „erg goed blad. Het brengt mensen aan het koken en het niveau is hoog”, vindt hij. „Wij zouden eruit kunnen koken.”

Tv-kok Ramon Beuk daarentegen, vindt het blad helemaal niks. Het is niet verrassend, aan geen enkel gerecht zit ‘een twist’.” En het niveau... „Denken ze dat Nederland debiel is ofzo.” Maar het werkt wél, vindt Beuk. „Mensen kopen alle ingrediënten uit de recepten bij Albert Heijn omdat ze denken dat het alleen met de genoemde producten kan.”

Het succes van Allerhande vindt navolging, ziet culinair trendwatcher Anneke Ammerlaan. „Je kunt nu ook bij La Place, C1000 en de Super een blad meenemen.” Maar het blad is niet de enige reden waarom Albert Heijn zoveel invloed heeft met Kerst. De keten weet ook als geen ander in te spelen op de laatste trends, vindt Peter Leeflang, hoogleraar marketing aan de universiteit van Groningen. Albert Heijn is één van de bedenkers van het ‘snel klaar’ koken, zegt hij. AH was een van de eerste met voorgesneden groente en luxe stoommaaltijden, maar met Kerst is het wel heel makkelijk; álles is kant-en-klaar verkrijgbaar. Er zijn amuses, die al zijn verpakt op de amuselepels, alleen het plastic hoeft er nog af. En hoofdgerechten waar de stenen ovenschaal al omheen zit. „Het leek me mooi voor deze Kerst als gerechten kant-en- klaar, zo de oven in geschoven konden worden”, verklaart Arjen Zeevenhooven, chef-kok bij Albert Heijn.

Joop Braakhekke vindt het jammer dat er met kant-en-klaar „geen emotie meer bij het eten komt kijken”, maar hoogleraar Leeflang snapt het goed. „De tijd dat gezinnen samen een kerstmenu maakten, of dat moeder een halve dag in de keuken stond, is voorbij. We hebben het drukker dan ooit gekregen. Nederlanders slapen jaarlijks 500 uur minder dan vijftig jaar geleden. Consumenten ruilen tijd voor geld.”

En dan profiteert Albert Heijn ook nog van de toegenomen welvaart, zegt Leeflang. Daarbij zijn mensen op niet-feestdagen soberder gaan consumeren. Maar áls het dan feest is, willen ze extra uitpakken.” Albert Heijn heeft volgens hem op dat gebied de plek ingenomen van de zelfstandige delicatessenwinkels.

Al dat gemak en die luxe hebben natuurlijk wel een prijs. „Je betaalt bij AH meer dan bij de concurrent”, zegt Leeflang. „Tijdens de supermarktoorlog gingen ze van 28 naar 22 procent marktaandeel. Nu zitten ze weer boven de 28 procent. Maar je ziet de prijzen wel weer langzaam stijgen.”

Gisteren kon dat weinig mensen boeien, in Overvecht. De hazenbiefstukken waren al uitverkocht (van 22,48 voor 17,48 euro). „Die komen ook niet meer binnen”, zegt bedrijfsleider Gert van Eden.

Robbert Bod en Jan Bruins kozen de kangoeroemedaillons als alternatief. Dat is weer eens wat anders, hert en rosbief hadden ze al eens gegeten, én kangoeroe is rood vlees, zegt Bod. „Het past dus goed bij de rode wijnsaus die we al gepland hadden.”

Je ziet dat het altijd weer goed komt, bij Albert Heijn, zegt hij. Ze hadden ook naar de poelier kunnen gaan, aan de overkant. Maar Albert Heijn is makkelijker. Bod: „Er is hier altijd wel een alternatief.”