Auteur Gracq liet zich door niemand de wet voorschrijven

De Franse auteur Julien Gracq is zaterdag op 97-jarige leeftijd in Angers overleden. Gracq toonde zich een vroege aanhanger van het surrealisme, maar brak later met voorman André Breton. Gracq – ook beïnvloed door de Duitse Romantiek – gold zijn hele leven als een schrijver die moeilijk in hokjes was te stoppen en zich door niemand de wet liet voorschrijven. Zo verscheen zijn werk nooit in pocketvorm. Wel in de prestigieuze Pléiade-reeks, een bijzondere eer voor een levende schrijver.

De als Louis Poirier op 27 juli 1910 aan de oevers van de Loire geboren Gracq toonde nooit veel enthousiasme voor het literaire leven. Al in 1950 opende hij de aanval op de commercialisering van de letteren en het literaire prijzensysteem door de publicatie van het pamflet La Littérature à l’Estomac (1950). Een jaar later weigerde hij dan ook de belangrijke Prix Goncourt voor Le Rivage des Syrtes, het boek dat nu als zijn meesterwerk wordt beschouwd. Het werd in het Nederlands vertaald als De kust van de Syrten.

Gracq gaf aardrijkskundeles in Quimper, Nantes, Parijs en Amiens. Hij schreef naast romans – Au château d’Argol (1938), Liberté grande (1947) en La presqu’ile (1970) zijn de bekendste – ook essays en toneelwerk.

De Franse president Sarkozy omschreef Gracq dit weekend als „een van de grootste twintigste- eeuwse Franse auteurs”. Volgens de president was hij een schrijver die „ver van alle modes en mondaine kringen een origineel wereldbeeld én een krachtig oeuvre schiep”.

Gracq was ook een van de favoriete auteurs van Jan Siebelink, die in 1995 een artikel in deze krant schreef waarin hij zich opwond over het negeren van de vertaling van Het schiereiland. Volgens Siebelink was het „een van de recentste boeken van de laatste Franse surrealist, de enige nog in leven zijnde klassieke auteur die debuteerde vóór de oorlog”.

Lees Siebelink over Gracq op nrc.nl/boekenblog