Voor Roemenië zijn Moldaviërs Roemenen

Moldavië klaagt over ‘Roemeense agressie’, omdat Roemenië Moldaviërs als Roemenen beschouwt en de inwoners van het buurland een Roemeense pas aanbiedt.

Zijn Moldaviërs Roemenen? De afgelopen dagen en weken werken de buurlanden Moldavië en Roemenië een steeds bozere polemiek af over de kwestie. Aanleiding is de weigering van Roemenië om een grensverdrag met het buurland te tekenen en de onrust in Moldavië over het gemak waarmee Roemenië Moldavische staatsburgers een Roemeense pas geeft; 800.000 (van de 4,3 miljoen) Moldavische burgers willen een Roemeense pas.

Moldavië maakte tot 1940 deel uit van Roemenië – toen werd Bessarabië, waarvan het deel uitmaakte, op grond van het Molotov-Ribbentrop-pact door de Sovjet-Unie geannexeerd. In 1947 sloten de Sovjet-Unie en Roemenië een grensakkoord waarin Boekarest zich bij die annexatie neerlegde – moest neerleggen. In 1991 werd de Sovjet-republiek Moldavië onafhankelijk. Roemenië weigert nu een politiek basisverdrag en een grensverdrag met Moldavië te tekenen omdat die verwijzen naar het verdrag van 1947. En dat verdrag – zegt Boekarest – moest Roemenië indertijd onder Sovjet-druk ondertekenen, het was immers een „overwonnen en bezet” land.

Begin deze maand klaagde de (communistische) president van Moldavië, Vladimir Voronin, zich bitter over „Roemeense agressie”. Roemenië, zei hij, lokt Moldavische studenten naar zijn universiteiten, priesters naar zijn kerken, lokt Moldavische burgers met snelle paspoorten. „We hoopten dat de problemen zouden verdwijnen toen Roemenië EU-lid werd, maar we zien dat we een fout hebben begaan. Het tegendeel is het geval, we voelen meer permanente agressie van Roemenië.”

De verwijten leidden in Roemenië tot „verbijstering”, zoals parlementslid Stefan Glavan het uitdrukte. Roemenië, zei hij, doet juist alles om voor buurlanden de weg naar de EU te effenen, en dat geldt vooral voor Moldavië, „een staat waarmee we een gezamenlijk verleden delen”. „We zijn verbaasd dat de autoriteiten in Chisinau de realiteit verdraaien en vreemde motieven zoeken achter het Roemeense beleid.”

Op 12 december wees de Moldavische regering twee Roemeense diplomaten uit wegens spionage. Dat bracht de Roemeense president, Traian Basescu, ertoe zich in het debat te mengen. „We reageren niet, we doen niet mee aan het spelletje van Chisinau”, zei hij dinsdag. „We antwoorden niet op de provocaties van de communistische autoriteiten, het communisme is nergens geslaagd, het zal ook in Moldavië niet slagen.” Woensdag zette hij de polemiek voort: „We moeten de Moldaviërs niet als buitenlanders behandelen.” Roemenië, aldus Basescu, moet miljoenen Moldaviërs het Roemeense staatsburgerschap aanbieden want ze zijn geen Moldaviërs, ze zijn Roemenen die [in 1940, red.] een historische onrechtvaardigheid is aangedaan.” Moldavië, aldus Basescu, is „een zee van Roemenen”. Wie dat zegt, reageerde Voronin direct, „erkent Moldavië niet als soevereine staat”.

Het Moldavische blad Flux vreest schade: als Moldavië zich verwijdert van Roemenië, verwijdert het zich van de EU en riskeert het in de invloedssfeer van Rusland te raken, zo schreef het woensdag. Het conflict – zo wist Flux – is dan ook „geïnspireerd door de Russische diplomatie”.