Hedonistisch rendement

Heel wat beleggers zullen deze week tandenknarsend hun jaaroverzicht bekijken. Wordt het misschien geen tijd om te investeren in kunst, juwelen of horloges?

Door Yvo Regteren van Altena

Voor de meeste beleggers vormen de resultaten van het afgelopen beursjaar geen reden om over naar huis te schrijven. Nu de aandelen en obligaties rond de nullijn afsluiten zullen velen hun beleggingsoverzicht met gefronste wenkbrauwen in de bureaulade wegmoffelen.

Maar Paul Schim van der Loeff, private banker bij Insinger de Beaufort denkt dat de belegger ondanks de miezerige opbrengsten niet massaal zijn heil gaat zoeken in alternatieve beleggingen als kunst, goud, sieraden of diamanten. Hoewel dat alternatief toch uiterst aantrekkelijk en lucratief kan zijn.

Maar veilinghuizen stellen dat het bij het investeren in kunst toch ook om andere zaken gaat dan louter winstbejag. Ze pretenderen dat het vooral de kwaliteit van leven verhoogt. Ze benadrukken dat je het niet uitsluitend om het rendement moet doen. Bovendien: zelfs de aankoop van een meesterwerk biedt geen garantie op beleggingswinst. Een voorbeeld is de Van Gogh die door een Japanse verzekeraar werd gekocht en vijf jaar later nog maar de helft waard was.

Jop Ubbens, directeur van veilinghuis Christie’s, beschouwt de eventuele winst bij het beleggen in kunst of sieraden dan ook als hedonistisch of emotioneel dividend. „Maar je moet niet in kunst of juwelen beleggen met het idee snel te cashen.”

Ondanks het voorbeeld van de kelderende Van Gogh stelt Ubbens dat beleggen in kunst financieel zeer de moeite waard kan zijn. Zo blijven gesigneerde oude meesters het door de schaarste volgens hem altijd goed doen. Verder tipt hij symbolisten zoals Jan Toorop en Ferdinand Knopff als financieel solide beleggingen. Een minder lucratief lot is de bezitter van een Jeff Koons of Damien Hirst volgens Ubbens beschoren. „Die jongens zijn zwaar overschat.” Hen kan hetzelfde overkomen als de kunstenaar Enzo Cucchi in de jaren tachtig. Toen Saatchi zijn werk dumpte, stortte de Cucchi-markt volledig in.

Maar hedonistisch rendement valt ook te behalen met andere beleggingen dan kunst. Wie geen affiniteit heeft met oude meesters kan bijvoorbeeld ook kiezen voor antieke juwelen of bijzondere horloges.

Jessica Koers, eveneens werkzaam bij Christie’s Amsterdam, ziet met juwelen hetzelfde gebeuren als met aansprekende doeken van oude meesters. „Zeldzame, gesigneerde stukken van oude juweliershuizen als Cartier, Lalique en Fouquet houden altijd hun waarde.”

Maar soms kan iets onverwachts in waarde stijgen omdat een sjeik zijn verzamelwoede richt op een bepaald type zakhorloge in de vorm van kevers of lorgnettes, oftewel fraai bewerkte opklapbare antieke theaterbrilletjes. Als een extreem kapitaalkrachtige collectioneur daar zijn zinnen op zet, gaat het hard met de prijs.

Naast antieke juwelen tipt Koers vooral de antieke Oost-Indiase Colconda-diamanten als een extreem waardevaste belegging. „Het zijn zeldzame Indiase stenen. De chemische samenstelling is extreem puur en ze bezitten een waterige schittering. Iedereen is op dit moment op jacht naar deze diamanten.”

Vervuilde zeeën en schaarste hebben de afgelopen vijf jaar ook geleid tot een verdubbeling van de prijs voor natuurlijke parels. Wie wat te besteden heeft kan ook afreizen naar de Place Vendôme in Parijs. Daar heeft juwelier Joel Arthur Rosenthal met zijn originele sculpturale creaties grote faam vergaard. Jaarlijks maakt JAR – zoals zijn nering kortweg heet – niet meer dan zestig juwelen. Hij verwerkt alleen extreem bijzondere edelstenen. Maar als een aspirant-klant zijn creaties niet naar waarde weet te schatten of niet in de smaak valt, blijft zijn deur op slot. Zo moest Victoria Beckham afdruipen, maar actrice Ellen Barkin kreeg van haar echtgenoot een paar oorbellen met topaas cadeau van een ton, die ze na haar scheiding op een veiling voor 700.000 euro verkocht.

Toch loert er nieuw gevaar voor de JAR’s van deze wereld. Een recente ontwikkeling kan de diamantwereld – waarin jaarlijks zo’n 60 miljard dollar om gaat – compleet op zijn kop zetten. Twee Amerikaanse bedrijven blijken in staat synthetische diamanten te produceren. Ze zijn niet van echt te zijn onderscheiden, zijn even hard als echte diamant en ook nog eens altijd perfect voor eentiende van de prijs. Deze diamanten ondergaan hetzelfde proces als de natuurlijke, maar de eeuwenlange evolutie wordt in drie dagen kunstmatig versneld.

Het edelstenen tumult sluit mooi aan bij de woorden van Coco Chanel: „Iedere vrouw moet juwelen dragen, als ze maar fake zijn.”

Maar ook investeren in knetterend geprijsde vintage-horloges of limited editions kan interessant zijn. Neem het Zwitserse merk Jaeger-leCoultre. Hun befaamde Reverso-model viert dit jaar zijn 75ste verjaardag en daarom creëerde Jaeger de ‘Grand Complication a Triptique’. Ondanks de aanschafprijs van 450.000 Zwitserse franc (270.000 euro) en een levertijd van drie jaar zal het nog lastig worden om dit complexe horloge rond de pols te krijgen. Er worden maar 75 platina exemplaren van gemaakt en de serie is nu reeds bijna uitverkocht.

Nieuwe horloges in het wat markantere prijssegment kunnen heftig in geld ontwaarden. Maar fraai tikkende klassiekers van naam zoals Patek Philippe scoren groots op veilingen. Zo ging in 1999 in New York Patek Philippes ‘double dialled’ Henry Graves Supercomplication onder de hamer voor de recordprijs van 11 miljoen dollar.