DE VROUWENVOORUITCLUB

Voor het Women on Top-collectief was 2007 een feestelijk jaar. Bondskanselier Angela Merkel zette in haar eentje Europa weer op de rails. Nancy Pelosi nam als Lady Speaker van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden de voorzittershamer in ontvangst en eurocommissaris Neelie Kroes dwong computersoftwaremogul Bill Gates op de knieën. Daar krijg je als vrouw toch beslist een warm gevoel van.

Maar mannen zitten ook niet stil. Sinds de twee seksen voor de wet aan elkaar gelijk zijn gesteld hebben mannen nieuwe strategieën ontwikkeld om vrouwen uit hun territoir te weren. John Gray wist natuurlijk best dat mannen net als vrouwen uit hun moeders schoot worden geperst. Niettemin verkocht hij ruim 30 miljoen exemplaren van zijn boek Mannen komen van Mars, vrouwen komen van Venus en plaatste vrouwen daarmee een decennium lang op veilige afstand.

Omdat de opmars van vrouwen zich niet zomaar laat stuiten, zitten mannen verlegen om een nieuwe strategie. Plotseling wil het dat vrouwen béter zijn dan mannen. De oprichter van de Women Are Wonderful-club is Roy Baumeister. Met een fallische logica verklaart Baumeister in zijn essay Is There Anything Good About Men? de dominantie van het Y-chromosoom in het publieke domein.

Mannen moeten volgens Baumeister evolutionair gezien wel meer risico nemen dan vrouwen omdat ze aanzienlijk minder kans hebben om zich voort te planten dan vrouwen. En omdat mannen meer risico nemen, zo gaat de redenering, zie je ook meer mannen op topposities, net zo goed als er meer mannen op het schavot eindigen.

Maar de geborneerde Baumeister haalt oorzaak en gevolg door elkaar. Kijk maar naar Genghis Khan, de Mongoolse keizer uit de 12e eeuw na Christus. Er lopen tegenwoordig 16 miljoen mannen rond met zijn Y-chromosoom.

Het geheim van zijn succes? Genghis Khan verkrachtte de vrouwen en dochters van zijn vijanden, bouwde een keizerrijk en bevoordeelde bij de erfopvolging zijn zonen boven zijn dochters. In een samenleving waarin een enkele man meerdere vrouwen mag bezitten en hun seksualiteit beknotten, is de kans dat een vrouw zich voortplant automatisch groter dan die van de man. Het is het logische resultaat van mannelijke overheersing en niet de oorzaak, zoals Baumeister beweert.

Naarmate vrouwen seksueel meer vrijgevochten worden, zal de voortplantingskans van mannen toenemen en zullen mannen, in Baumeisters denkwijze, minder geneigd zijn risico’s te nemen. Dat is in overeenstemming met een recente studie waaruit blijkt dat het testosterongehalte in Amerikaanse mannen al twintig jaar aan het dalen is.

Vanuit evolutionair oogpunt is er ook alle aanleiding om te pleiten voor vrouwelijke promiscuïteit. Godin van de jacht, Heleen van Royens roman, is nu ook wetenschappelijk geboekstaafd. Uit experimenten met buideldieren blijkt dat de overlevingskansen van baby’s met seksueel losbandige moeders bijna drie keer zo hoog zijn als die van baby’s met monogame moeders. Vrouwen moeten dus, net als mannen, de wijde wereld in.

Dat veel vrouwen nog aan huis gekluisterd zitten en minder risico’s nemen dan mannen is niet zo gek. Het vervaarlijkste roofdier kan immers tot een schoothondje verworden als het maar lang genoeg wordt opgesloten en geknecht. Van wilde dieren in het circus is bekend dat zij zozeer gedomesticeerd zijn dat ze totaal vervreemd raken van hun natuurinstincten. Als de dieren vervolgens vrij worden gelaten in de natuur, blijven ze zich nog lange tijd gedragen alsof ze gekooid zijn.

De kooi is bij de vrouw vervangen door het stereotype. Voor vrouwen die vooruit willen is er een keur aan goedbedoelde adviezen. Catalyst, een non-pro?t organisatie die ijvert voor meer vrouwen aan de top, vatte ze afgelopen zomer nog eens handzaam voor ons samen. Niet boos worden. Wel verantwoordelijkheid nemen. Wees vriendelijk. Maar wees niet te aardig. Laat van je horen. Maar praat niet te veel. Draag niet een sexy jurkje(!). Inspireer. Delegeer. Speel nooit voor slachtoffer.

Volgens het rapport Damned if You Do, Doomed if You Don’t worden vrouwen die zich conform het seksestereotype beeld gedragen – dat wil zeggen met aandacht voor werkverhoudingen en rekening houdend met andermans gevoelens – als minder competent gezien. Maar als vrouwen zich ‘mannelijk’ gedragen – dat wil zeggen assertief, gefocust op inhoud en openlijk ambitieus – dan worden ze te hard en onvrouwelijk gevonden. Vrouwen kunnen niet winnen, toch?

Hillary Clinton is in de voorrondes van de Amerikaanse presidentsverkiezingen bezig met een indrukwekkende homerun. De voormalige First Lady kan arrogant en meedogenloos zijn als ze politiek bedrijft. Ze ?irt met vroegere aartsvijanden zoals mediamagnaat Rupert Murdoch en ze heeft er geen problemen mee om zichzelf ‘girl’ te noemen. Haar spindoctors schromen zelfs niet om de slachtofferkaart te spelen als de vijf mannelijke tegenkandidaten het in een televisiedebat wagen om de tegenaanval in te zetten. Zie eens hoe ze haar mannetje staat, is de gesublimeerde boodschap.

Hillary doet alles om te komen waar ze wil. Ieder seksestereotype gaat bij haar vaker over de kop dan de Cyclone in het pretpark op Coney Island. Dat is haar kracht en haar schoonheid. Ik krijg het er helemaal warm van.

Heleen Mees is jurist en columnist van NRC Handelsblad.