De toekomst van wij

De toekomst is een serieuze zaak. Net als wijn en sodawater, zoals de amoureuze schelm Don Juan in het gelijknamige gedicht van Lord Byron in 1819 al vaststelde : ‘I say – the future is a serious matter – And so – for God’s sake – hock and sodawater!’

Wij willen in dit eindejaarsnummer van M niet alleen terugblikken, hoewel het er de tijd voor is, al of niet onder het genot van een glas Hochheimer rijnwijn (‘hock’) of mineraalwater.

We willen ook vooruitblikken. De komende jaren zullen vermoedelijk weer in het teken staan van discussie over onze identiteit. Daarom hebben we het in dit speciale nummer over ‘wij’.

Prinses Máxima deed afgelopen jaar een duit in het zakje toen ze zei dat ‘de Nederlander’ niet bestond. Ook is herhaaldelijk gewaarschuwd tegen het wij-zij-denken, als het om de houding ten opzichte van immigranten (met name moslims) gaat. En toen de Hema, Numico, ABN Amro en de uitgever van de Bos-atlas in buitenlandse handen kwamen, werd geklaagd over de teloorgang van de Nederlands identiteit in het bedrijfsleven. Al deze aspecten van het denken over het wij-gevoel komen in dit nummer aan de orde.

We hebben het wij-denken ook in een ruimer kader geplaatst. Er zijn immers zoveel ‘wij’s’. Zo hebben we een artikel opgenomen van de vooraanstaande Amerikaanse psycholoog Roy F. Baumeister. Hij geeft in zijn lezing Waar deugen mannen eigenlijk voor? een nieuwe visie op de vraag ‘Wie zijn wij mannen, wie zijn wij vrouwen?’ Baumeister poneert prikkelende postfeministische stellingen over onze identiteit als man en vrouw. Kamagurka, die ook de cover voor dit nummer schilderde, maakte er een schilderij bij, dat wij als kunstwerk in oplage aanbieden.

Als kunstwerken zou ik ook de serie van twaalf groepsportretten van Ari Versluis & Ellie Uyttenbroek willen betitelen. Zij portretteerden groepen mensen die een wij-gevoel vertegenwoordigen. Deze ‘wij’s’ staan ergens voor, zoals de groep Nederlandse soldaten die in Uruzgan gediend heeft.

Ook de groep ‘Wij fietsers’ (hierboven afgebeeld) is een symboolfoto. In het stadsdeel Geuzenveld-Slotermeer in Amsterdam-West verloopt de inburgering op een oer-Hollands aspect voortvarend: voor de fietscursussen voor allochtone vrouwen zijn wachtlijsten.

Met resultaat, zegt trainster Jolijn den Ouden: ‘Je ziet in Amsterdam veel meer hoofddoekjes fietsen. Vrouwen schamen zich niet langer om op cursus te gaan.’

Het is duidelijk: deze allochtone vrouwen werken aan de toekomst van wij.