Dag Giel. Dag Mart. Dag kijker.

De publieke omroep wordt weer echt publiek. Althans, als het aan de Tweede Kamer ligt.

Die nam donderdagavond met overgrote meerderheid een motie aan van Kamerlid Jasper van Dijk (SP), waarin staat dat alle medewerkers van de publieke omroep niet meer dan de Balkenende-norm (171.000 euro per jaar) mogen verdienen. Alle omroepmedewerkers, dus ook duurbetaalde dj’s van 3FM zoals Giel Beelen en presentatoren als Paul Witteman, Andries Knevel en Mart Smeets.

Maar ook de bestuurders van de publieke omroep zelf nemen jaarlijks meer mee naar huis dan de premier, soms meer dan het dubbele. Wie de veelverdieners precies zijn, is niet bekend. Het ministerie van Binnenlandse Zaken publiceerde deze week een overzicht van bijna 1.400 (semi-) ambtenaren die de Balkenende-norm overschrijden, maar namen worden niet genoemd.

Bezwaren te over tegen de motie van Van Dijk, zo maakte verantwoordelijk minister Ronald Plasterk (Media, PvdA) al duidelijk in het debat over de mediabegroting eind november. Een Balkenende-norm in omroepland werkt niet, omdat de bestbetaalden zich gewoon in laten huren via hun eigen bv’s. Zo omzeilen ze een eventuele strikte norm. Daarbij, zo zeiden de publieke omroep én Plasterk, „de markt” vraagt nu eenmaal om dergelijke salarissen voor dat soort toppers. Anders lopen ze over naar de commerciëlen.

Maar wacht eens even, de markt? We hebben het toch over de publieke omroep, die zich volgens de wet moet bezighouden met publieke taken? Waarom zou zo’n semi-overheidsbedrijf zich niet aan een inkomensgrens kunnen houden?

Simpel, omdat er nauwelijks nog verschil is tussen de werkwijze van commerciële en publieke omroepen. Beide proberen zoveel mogelijk kijkcijfers te trekken, omdat dat de garantie is voor zo hoog mogelijke reclame-inkomsten. Want anders dan bijvoorbeeld in Groot-Brittannië mag de Nederlandse publieke omroep naast de tientallen miljoenen die ze jaarlijks van het Rijk krijgt, zelf ook inkomsten genereren via de STER. Dat heet in economisch jargon een perverse prikkel. In die wereld is het logisch dat ook de publieken strijden om de beste dj’s en presentatoren, ongeacht wat dat kost.

Het kabinet moet na het Kerstreces met een reactie komen op de motie van SP’er Van Dijk. In plaats van alleen een inkomensgrens kan het kabinet er ook voor kiezen het hele systeem op de schop te nemen, inclusief omroepen en reclame-inkomsten. Dan komt de Nederlandse publieke omroep weer een stapje dichter bij het BBC-model. Dat kost ook een hoop geld, zeker, maar per medewerker nooit meer dan de Balkenende-norm.

Egbert Kalse