Vrij reizen tot Tallinn

Afgelopen nacht is de ‘Schengenzone’ uitgebreid met negen landen.

Verder reizen zonder belemmeringen, maar de veiligheid lijkt een probleem.

Voorzitter José Manuel Barroso van de Europese Commissie spreekt van „een grote prestatie” en „een krachtig symbool van de verzoening in Europa”.

Europees commissaris Franco Frattini (Justitie) heeft het over „een heel mooi kerstgeschenk”.

En Ilka Laitinen, directeur van het Europese grensbewakingsagentschap Frontex, zegt zich zorgen te maken. „We raken een belangrijke indicator kwijt voor het volgen en analyseren van illegale migratie en grensoverschrijdende criminaliteit in Europa.”

Alle drie hebben zij het over de uitbreiding, met ingang van vandaag, van het vrije reizen voor EU-burgers op het Europese vasteland. Van Tallinn tot Lissabon, van Amsterdam tot Ljubljana hoeven zo’n 400 miljoen Europeanen hun paspoorten bij grenspassages niet meer te laten zien. Allemaal een gevolg van ‘Schengen’.

1Wat is Schengen?

Schengen is het stadje in Luxemburg waar Duitsland, Frankrijk en de Benelux op 14 juni 1985 een akkoord sloten over de geleidelijke afschaffing van grenscontroles op personen tussen deze landen. Daarna werden zij het eens over maatregelen die genomen moesten worden om de controles aan hun ‘binnengrenzen’ ook te kunnen opheffen. Andere landen die bereid waren dezelfde maatregelen te treffen, konden zich aansluiten.

2Welke landen doen mee?

Behalve de vijf initiatiefnemers sloten zich in de loop der tijd Italië, Portugal en Spanje, gevolgd Oostenrijk, Griekenland, Denemarken, Finland, Zweden alsmede de niet-EU-landen Noorwegen en IJsland aan. De uitbreiding afgelopen nacht omvatte negen landen: Estland, Hongarije, Letland, Litouwen, Malta, Polen, Slovenië, Slowakije en Tsjechië. Om praktische redenen worden de controles op luchthavens nog tot maart 2008 gehandhaafd. Groot-Brittannië en Ierland willen niet meedoen. Cyprus, Bulgarije, Roemenië zijn kandidaat voor deelname, evenals niet-EU-lid Zwitserland dat waarschijnlijk in november 2008 toetreedt. De Zwitsers hebben zich in een referendum uitgesproken vóór Schengen.

3Hoe werkt Schengen?

Afschaffing van binnengrenzen schept nieuwe buitengrenzen. Die worden bewaakt door de nationale grenswachten. Zij worden ondersteund door het Europese agentschap Frontex in Warschau (Polen), dat erop toeziet dat grensbewakers dezelfde normen hanteren. Frontex-directeur Laitinen betwijfelt of alternatieve maatregelen „het ontstane gat in de beveiliging kunnen dichten”.

De Schengenlanden kennen een gemeenschappelijk visumbeleid. Schengenburgers kunnen zonder visum door de Schengenzone reizen. Burgers uit andere landen kunnen met een visum voor één Schengenland gedurende maximaal drie maanden door alle deelnemende landen reizen. Bij bijzondere omstandigheden kan het Schengenverdrag worden opgeschort. Zo kreeg Duitsland tijdens het WK voetbal ontheffing om hooligans te kunnen weren.

4Wat is het Schengen Informatie Systeem?

Eén van de maatregelen die de deelnemende landen hebben getroffen om het wegvallen van de controles aan de binnengrenzen te compenseren, betreft het Schengen Informatie Systeem (SIS). Dit is een gezamenlijke databank (in Straatsburg) voor politie, justitie, grensbewakers en ambassades van de Schengenlanden.

5Welke gegevens bevat het SIS?

In het SIS zitten onder meer gegevens over (bepaalde) gestolen objecten, wapens en gezochte en vermiste personen. Over opname in het SIS beslissen de nationale autoriteiten. Kritiek op het systeem is dat de maatstaven voor opname van personen (nog) per land verschillen. Het SIS bevat ook personalia van ongewenste vreemdelingen – ‘derdelanders’ die, om wat voor reden dan ook, de toegang tot de Schengenlanden moet worden geweigerd.

Meer informatie via: www.migrationinformation.org