Het kerstboomkartel

Voor een mooie Nordmann-kerstboom leg je op straat al snel 40 tot 60 euro neer.

Niet door prijsafspraken, verweert de Deense bond van kwekers zich – door schaarste.

Het spoort niet echt met de kerstgedachte; prijsafspraken tussen Deense kerstboomkwekers, terwijl de kerstboomprijs ook in Nederland gemiddeld tot 25 procent hoger is dan vorig jaar.

De Deense officier van justitie heeft de Danish Christmas Tree Growers Association en haar manager Kaj Østergaard aangeklaagd voor het uitvaardigen van prijsrichtlijnen aan haar leden, zo werd deze week bekend. In 2001 en 2005 kreeg de kwekersbond al een waarschuwing, na onderzoek in 2006 is nu besloten tot vervolging.

„Geen commentaar over de zaak”, zegt manager Østergaard beleefd aan de telefoon vanuit Frederiksberg. „De informatie die ik heb, bewaar ik tot het proces.” Volgens Østergaard is het een „oude zaak” die opnieuw wordt opgerakeld, mogelijk door toedoen van „concurrenten uit binnen- en buitenland”.

Wat de prijs van kerstbomen volgens Østergaard wel opdrijft, is bekend: de schaarste aan Deense kerstbomen, met name aan de Nordmann, de ‘Rolls Royce’ onder de kerstbomen. Stevig, vol, in klein en jumboformaat, en met zachte naalden die niet snel uitvallen. Østergaard: „De perfecte boom voor gezinnen met kinderen”.

Bij de keet van bloemenhandel Koch in het Rotterdamse Ommoord kost een beetje Normann 40 tot 60 euro, vertelt Connie Koch. „Dat is 10 euro meer dan vorig jaar. Ja, of je moet ze bij zo’n bouwmarkt kopen. Die kopen gelijk een heel veld op. Er gaan er ook heel veel naar het Oostblok, Polen enzo. De nieuwe rijken willen ook een boom.”

De Nordmann, vernoemd naar de Duitse botanicus Alexander von Nordmann (1803-1866), is in 1997 op de markt geïntroduceerd. Een slecht moment: tussen 1998 tot 2004 is er overproductie en zijn de prijzen laag. „De Nederlandse consument was nog niet klaar voor de Nordmann”, zegt inkoopmanager Jan Hakkenbrak die voor tuincentrum Intratuin de wereld afreist. „Het prijsverschil was ook fors. Voor een picea abies, zeg maar onze gewone spar, betaalde je destijds misschien tien gulden. Een echte Nordmann kostte wel veertig, vijftig gulden.”

De lage opbrengsten doen veel Deense kerstboomkwekers stoppen, vertelt Østergaard. Daarbij besluiten de landbouwministers van de EU in 2003 de rechtstreekse subsidies te vervangen voor marktgerichte bedrijfstoeslagen. Østergaard: „Een groot aantal kwekers stapte over op normale gewassen zoals graan.” Hakkenbrak: „Duizenden hectaren met Nordmannen werden gewoon verhakseld.”

En dus is nu een tekort aan Deense kerstbomen, want de economie draait en de consument is bereid te betalen voor een mooie boom. Geen gewone blauwspar, picea abies of picea omorika, maar een echte Nordmann. „De Nordmann beslaat 70 tot 75 procent van de hele markt”, zegt importeur Bas van Schie uit Boskoop, die naar eigen zeggen jaarlijks 100.000 bomen inkoopt. Het totale Nordmannen-tekort schat Hakkenbrak op 300.000 stuks tot een half miljoen.

Zelf bijkweken is een onbegonnen zaak. Het Nederlandse aandeel in de Nordmann-kweek is „een druppel”, zegt kweker Gerrit Tessemaker van kwekerij de Buurte in het Gelderse Oene. Jaarlijks kweekt hij zo’n 100.000 kerstbomen, waarvan hooguit 1.500 Nordmannen. „Het tekort zal ook even aanhouden”, zegt Hakkenbrak. ,,Het duurt tien, twaalf jaar voor een Nordmann volgroeid is en gekapt kan worden.”

Voor die tijd is eerst het proces tegen de Deense boomkwekersbond, gepland in het voorjaar van 2008. Wat denkt Hakkenbrak van de aanklacht van prijsafspraken? „Kartelvorming enzo, ik kan het me niet voorstellen. Maar wie ben ik? We hebben hier ook een bouwfraude gehad.”