Een spuitende boot als buffet

Wij mopperen wat af, tijdens de voorbereiding van het kerstdiner. Hadden we die mensen maar niet uitgenodigd. Hadden we maar niet zulke moeilijke dingen bedacht. Ach ja. Het is al gauw te ingewikkeld.

Een ding is zeker, vroeger was het nog veel ingewikkelder. De eters, toegegeven, lieten zich bedienen, in plaats van zelf te sloven, vullen, fileren en glaceren. Hoe ingewikkelder hoe beter was het devies al in de oudheid: waar had je die slaven anders voor? En omdat alles uit de oudheid in de Renaissance werd geïmiteerd, hoorde daar dus ook de onvoorstelbare ingewikkeldheid van het droomdiner bij.

In de Hypnerotomachia Poliphili uit 1499, de bizarre roman van Francesco Colonna en wel het mooiste boek ter wereld genoemd (omdat het zo mooi is gezet en geïllustreerd), worden de imitaties van antieke maaltijden die aan Renaissancehoven plaatsvonden, geparodieerd. De held Polifilo betreedt in dit boek een droomwereld, die alles blijkt te bieden wat de oudheid had: spectaculaire paleizen, sensuele nimfen, en nog veel, veel meer – waaronder een koninklijk banket. Polifilo belandt in het rijk van koningin Eleuterillida, en wordt daar allereerst ter dis genood.

Polifilo blijkt de enige man te midden van een wervelend defilé van superieur uitgedoste hofdames, bediend door golvend gekapte, goudglanzend bejurkte en schalks geschoeide dienaressen. Wie nu denkt dat de ware vrijheid betekent aanvallen, toetasten, doordrinken naar hartelust, vergist zich. Polifilo mag alleen kauwen en slikken: al het kostelijks wordt hem namelijk door de lieftallige assistentes in de mond gegoten of gestopt – zoals bij Chaplin aan de eetmachine in Modern Times.

Belangrijk is ook dit: er mag geen woord worden gesproken, en men luistert slechts naar verrukkelijke muziek, terwijl acht spectaculaire gangen borrelend en spuitend worden aangereden op een buffet in de vorm van een boot, drinkbeker of zegekar. Blaadjes van rozen en viooltjes worden tussen de gangen rondgestrooid. Het hemelsblauwe tafellaken is gespreid tussen wandmozaïeken van de planeten, die de harmonie der sferen moeiteloos omzetten in zingenot. Het toetje wordt bekroond met een schaakspel gespeeld door balletdanseressen als levende stukken. De gerechten zijn exotisch en veelal gesuikerd (gebakken saffraanbolletjes in rozenwater, kapoen in bladgoud, fazant met granaatappelsap en kaneel, pauw in pistache, deegbakjes met dadels).

Ik opteer voor een bewerking van de patrijzen, daarbij wat minder gangbare ingrediënten weglatend (sandelhout, muskus, rozenwater).Laat de kinderen het schaakspel opvoeren en zet Josquin Després op. Houd verder uw mond en kijk, indien mogelijk, naar de sterren.

Francesco Colonna: Hypnerotomachia Poliphili. Athenaeum – Polak & Van Gennep, 752 blz € 44,95 (geb.)

Het patrijzenrecept staat op www.nrc.nl/boekenblog