Een centrum-rechtse veteraan in de Letse politiek

Letland heeft sinds gisteren een nieuwe premier: Ivars Godmanis is de opvolger van Aigars Kalvitis, die onlangs moest aftreden onder druk van sociale protesten.

Ivars Godmanis (56), sinds gisteren premier van Letland, wacht een zware taak: hij erft een sociaal-economische crisis van zijn voorganger, Aigars Kalvitis. De Letten lijden steeds meer onder de gierende inflatie, vorige maand bijna 14 procent, en de politieke onwil om corruptie te bestrijden, die onlangs tot zeldzame massaprotesten in Riga leidde. Als gevolg van die sociale onrust trad onlangs Godmanis’ voorganger Kalvitis af.

Het is niet de eerste crisis die Godmanis het hoofd moet bieden. In 1990, toen Letland zijn onafhankelijkheid opeiste, was hij al premier. Het was een grimmige periode, omdat de Sovjet-Unie, die Letland bijna vijftig jaar had bezet, zich niet zomaar gewonnen gaf. In januari 1991 bestormde een elitecommando uit Moskou het Letse ministerie van Buitenlandse Zaken: vijf doden. Na moeizame onderhandelingen wist Godmanis erger te voorkomen.

In 1993 werden hij en zijn partij weggestemd – de kiesdrempel werd niet eens gehaald – uit onvrede over de pijnlijke overgang naar de vrije markt: Godmanis werd geassocieerd met de rantsoenering van suiker en zeep. In 1998 keerde hij terug als minister van Financiën, juist toen Letland hard getroffen werd door de economische crisis in Rusland.

Godmanis is van huis uit natuurkundige; tussen 1974 en 1988 was hij verbonden aan de Universiteit van Letland, op de afdeling vastestoffysica en in zijn laatste jaar ook op die voor informatica. In de jaren negentig werkte hij, in de periodes dat hij niet in het parlement zat, voor softwarebedrijven, banken en staatsbedrijven, onder meer in de scheepvaart. In de jaren negentig volgde hij enkele cursussen financieel management in Duitsland.

In de jongste crisis staat Godmanis opnieuw tegenover zijn landgenoten, die menen dat ze heel wat minder profiteren van de indrukwekkende economische groei dan de Letse oligarchen, die al jaren het politieke beeld beheersen. Zijn voorganger kwam in aanvaring met de baas van het anti-corruptiebureau KNAB, Aleksejs Loskutovs, over een onderzoek naar dubieuze partijfinanciering. Kalvitis ontsloeg Loskutovs zelfs, maar moest die beslissing terugdraaien na de straatprotesten.

Godmanis, onder Kalvitis minister van Binnenlandse Zaken, heeft zich twee doelen gesteld: hij wil het vertrouwen van de bevolking terugwinnen en voorkomen dat de door kwistige overheidsuitgaven uit balans geraakte economie een harde landing maakt. Hij wist gisteren 54 van de honderd zetels in het parlement achter zich te krijgen. Zijn centrum-rechtse regering is, tot ergernis van de oppositie, vrijwel identiek aan die van Kalvitis: vijftien van de negentien ministers keren terug.