Zo vangen orka’s een zeehondje

Orka’s omsingelen hun prooi die op een ijsschots zit.

Dan maken ze golven, zodat de prooi in het water glijdt.

Orka’s kieperen gezamenlijk zeehonden op ijsschotsen in het water en eten hem op. Voor het eerst is deze gezamenlijke jachttechniek op video vastgelegd en wetenschappelijk beschreven. De Nieuw-Zeelandse orkadeskundige Ingrid Visser (haar ouders zijn geëmigreerde Nederlanders) publiceert het onderzoek met vijf collega’s online in het vakblad Marine Mammal Science.

De onderzoekers analyseerden zes soortgelijke orka-aanvallen op dieren op een ijsschots, verschillende soorten zeehonden en een verdwaalde Adélie-pinguïn. Enkele dieren overleefden de aanval, twee zeehonden en de pinguïn wisten te ontsnappen.

Het artikel beschrijft in detail de aanval van vijf orka’s op een krabbeneter in de wateren van het Antarctisch schiereiland op 15 januari 2006. Visser filmde de aanval op deze zeehond van het begin tot het einde. Het onfortuinlijke dier zat op een smeltende ijsschots van vijftien bij tien meter toen de orka’s hem ontdekten. Regelmatig staken zij hun koppen boven water om hun slachtoffer te bekijken. Na enkele minuten doken twee orka’s tegelijk onder en veroorzaakten zo een grote golf die de schots van ongeveer vijftig centimeter dikte in vijf stukken deed breken. De zeehond zat nu op een stuk van vijf bij vijf meter.

Het dier slaagde erin te vluchten naar een grotere schots van vijfentwintig bij vijftien meter. Opnieuw vielen de orka’s aan met door duiken opgewekte golven, waardoor de ijsschots van de zeehond steeds kleiner werd. Nu duwden de orka’s de schots naar het open water, zodat hun slachtoffer niet opnieuw kon ontsnappen naar een grote schots.

Een kwartier na het begin van de aanval stak een orka zijn kop boven het water, terwijl de vier andere orka’s zich aan de andere kant van de schots groepeerden. De vier zwommen gezamenlijk met hoge snelheid en op hun rechterzij op de schots af, om op het laatste moment eronder te duiken. Dit veroorzaakte een grote vloedgolf die de zeehond van de schots spoelde. Het dier werd onmiddellijk gegrepen door zijn belagers.

De orka’s lieten de zeehond weer ontsnappen en herhaalden het spel nog twee keer voordat zij de krabbeneter verslonden. Volgens de onderzoekers is de jachttechniek een voorbeeld van orkacultuur, die van generatie op generatie wordt doorgegeven. Door de zeehond te laten ontsnappen zouden jonge orka’s de kunst kunnen oefenen. De techniek vergt goede coördinatie van de dieren onderling. De onderzoekers merkten op dat de dieren bellensporen achterlieten tijdens het zwemmen. Dit wijst er mogelijk op dat ze met fluiten onderling contact houden.

Roofdieren werken vaak samen om een grote, snelle of anderszins moeilijk te bemachtigen prooi te vangen. Wolven bijvoorbeeld jagen altijd in troepen en ook leeuwen hebben geleerd hoe zij een snelle prooi in een hinderlaag kunnen drijven om hem vervolgens gezamenlijk te grazen te nemen. Het nadeel van samen jagen is natuurlijk dat de buit verdeeld moet worden. Maar iets is beter dan niets.