Vertrouwen tussen advocaat en cliënt wint

Justitie probeert de Hells Angels al sinds 2003 aan te pakken. Maar alle zaken tegen de club en haar leden zijn mislukt. Het OM gaat nu zichzelf onderzoeken.

Met een daverende klap sloot rechtbankvoorzitter Lommen-Van Alphen vanochtend het dikke dossier tegen de Hells Angels. In een van de grootste strafrechtelijke onderzoeken van de afgelopen jaren, is het Openbaar Ministerie niet ontvankelijk verklaard. Het is een klap in het gezicht van het OM, de Nationale Recherche en de rechtsstaat.

Onder de codenaam Acroniem begon in 2003 een onderzoek naar mogelijke criminele gedragingen van de motorclub Hells Angels. Justitie beschikte over aanwijzingen dat leden betrokken waren bij bedreiging, afpersing, openlijke geweldpleging, wapenhandel en georganiseerde drugshandel. Ze zouden dit in georganiseerd verband gedaan hebben.

Toen in februari 2004 drie met kogels doorzeefde lijken in een beek in Limburg werden gevonden, kreeg het Acroniem-onderzoek extra vaart en belang. Het bleken drie leden van de Limburgse Angels, de Nomads uit Oirsbeek. Deze moord zou het gevolg zijn geweest van een ruzie over drugs, zo vertelde een kroongetuige.

Deze man suggereerde ook dat voor de moord toestemming was gegeven door het Amsterdamse chapter van de Angels. Volgens justitie waren de Amsterdammers de baas over alle afdelingen in Nederland. Dit gaf voeding aan de gedachte dat de Angels opereerden als hiërarchisch gestructureerde organisatie met de Amsterdamse afdeling aan de leiding.

De veroordeling van de twaalf Nomads voor het medeplegen van doodslag in maart 2005 werd gevolgd door een ultieme poging om de Angels te ontmantelen. Niet lang daarna viel justitie binnen in zes clubhuizen. Met ruim duizend man werden ruim zestig huiszoekingen gedaan, waarbij 45 mannen werden aangehouden.

Hoewel de rechtbank in Amsterdam eind december 2005 de voorlopige hechtenis van alle verdachten schorste, zette justitie de zaak door. Naast de vervolging van 22 individuele Angels, probeerde het OM de zes rechtspersonen van de Angels verboden te krijgen via een civiele procedure. Een even ongebruikelijke als moeizame procedure, zo bleek. Het OM haalde bakzeil. Omdat ook de twaalf veroordeelde Nomads deze zomer in hoger beroep werden vrijgesproken, was de strafzaak tegen de 22 Hells Angels de laatste kans om de Angels aan te pakken.

Maar ook die zaak is nu kapot. Het OM is niet ontvankelijk verklaard door een ernstige schending van de belangen van de verdachten. Waar draait het om?

Tijdens de behandeling van de zaak bleek dat in het dossier afgeluisterde telefoongesprekken waren opgenomen tussen de verdachten en hun advocaten. Deze verslagen van ‘geheimhoudersgesprekken’ moeten volgens de wet worden vernietigd omdat het contact tussen raadsman en cliënt vertrouwelijk is. Dat is een van de grondregels van het strafrecht.

De rechtbank spreekt van een „ernstige, grootschalige en herhaaldelijke inbreuk” op de rechten van de verdachten, die zo ernstig is dat niet alleen het individueel belang van de verdachten in het geding is, maar „het vertrouwen van de rechtspleging in zijn geheel”.

Die constatering komt extra hard aan omdat de zaaksofficier er meermalen op gewezen is dat er geheimhoudersgesprekken in het dossier konden zitten. De officier, die deze gesprekken moet beoordelen en eventueel vernietigen, heeft dat nagelaten.

Zo kon het gebeuren dat rechercheurs toegang hadden tot vertrouwelijke informatie. Ze maakten daarvan gebruik bij het vragen van toestemming voor langdurige observatie en telefoontaps.

Het OM gaat nu uitzoeken hoe dit kon gebeuren, zegt een woordvoerder. Het OM bekijkt of sprake is van een structureel probleem of fouten van individuen.

Volgens het College Bescherming Persoonsgegevens gaat het om een structureel probleem. De privacywaakhond constateerde onlangs dat geheimhoudersgesprekken vaak niet worden vernietigd.

Zo leidt de strafzaak tegen de Hells Angels niet tot een veroordeling, maar tot een zelfonderzoek van het Openbaar Ministerie met mogelijk zeer pijnlijke gevolgen.

Het vonnis en meer over de processen tegen de Hells Angels zijn te lezen op nrc.nl/hellsangels