Geen Spartaanse kinderlijkjes in Griekse kloof

Het zal nu altijd een omstreden verhaal blijven, dat de Oude Spartanen hun misvormde kinderen vanaf de woeste berg Taygetus in de Apothetae wierpen, de kloof der verworpenen. Antropoloog Theodoros Pitsios van de universiteit van Athene onderzocht vijf jaar lang menselijke resten uit deze kloof en vond geen spoor van kleine kinderen, wel veel botten van tientallen jonge mannen uit de vijfde en zesde eeuw voor Christus, de periode waarin de macht van deze martiale Griekse stadstaat op zijn top stond.

Het verhaal dat misvormde kinderen zonder veel omhaal in de kloof werden geworpen om het ras van Spartaanse hoplieten (soldaten) krachtig te houden was toch al omstreden, omdat het pas in de eerste eeuw na Christus verspreid werd, door de Romeins-Griekse historicus Plutarch. „Het is waarschijnlijk een mythe, de oude bronnen ervoor zijn laat, zeldzaam en vaag”, verklaarde Pitsios vorige week tegen het Franse persbureau AFP. De botten die hij vond zijn waarschijnlijk afkomstig van gevangenen en verraders. Die gooiden de Spartanen dus wel in hun kloof .

Vlak voor de zesde eeuw, ca 620 voor Christus, zouden de Spartanen bijvoorbeeld de opstandeling Aristomenes van Messene met vijftig van zijn krijgers in deze kloof zouden hebben geworpen. Dat verhaal vindt Pitsios op grond van zijn vondsten van mannenskeletten nu dus wèl aannemelijk. Aristomenes leidde toen een opstand van de Messeniërs die na Spartaanse onderwerping een slavenbestaan leidden. De dreiging van slavenopstanden geldt als belangrijkste reden achter voor het militarisme van de Spartanen. De strenge soldateske opvoeding van Spartaanse kinderen werd in de zevende eeuw gedecreteerd door de legendarische wetgever Lycurgus, die ook het werpen van zwakke baby’s in de Apothetae zou hebben geboden.

Pitsios’ opgraving zal niet het laatste woord vormen over de legende van de verworpen kinderen. Want lijkjes van pasgeboren kinderen verteren meestal snel. En omdat kindermoord in de Oudheid niet ongewoon was, blijft het natuurlijk altijd mogelijk dat de Spartanen zich op een àndere manier van hun misvormde kinderen ontdeden.

Rectificatie / Gerectificeerd

In het artikel Geen Spartaanse kinderlijkjes in Griekse kloof (20 december, pagina 10) wordt gesproken over de Grieks-Romeinse historicus Plutarch. Dit moet Plutarchus zijn.