Snoeiharde grappen over al het leed van de wereld

Bracha van Doesburg, Hadewych Minis en Sanne Wallis de Vries in ‘Moordwijven’

Moordwijven. Regie: Dick Maas. Met: Bracha van Doesburg, Hadewych Minis, Sanne Wallis de Vries, Hans Kesting, Kees Boot. In: 86 bioscopen.

Dick Maas heeft de laatste jaren wel wat anders aan zijn hoofd gehad dan speelfilms maken. Het productiebedrijf dat hij mede had opgericht, First Floor Features, ging in 2004 met veel schulden en geraas failliet door mismanagement van zijn oude compagnon Laurens Geels. De nasleep daarvan duurt nog altijd voort, waarbij Maas, vooralsnog tevergeefs, probeert rechten terug te krijgen op zijn films en zijn tv-series.

Het is al met al meer dan zes jaar geleden dat hij zijn laatste speelfilm maakte, Down, en dat was een nog grotere teleurstelling aan de kassa dan de voorganger Do Not Disturb. Het werd kortom tijd voor een echte comeback voor de man die de Nederlandse box-office in de jaren tachtig en negentig beheerste met hits als De Lift, Amsterdamned en drie Flodder-films.

En daar is dan deze week Moordwijven. Een echte Dick Maas. Een echte goeie Dick Maas. Snel, goed gedraaid, lekkere actiescènes en inktzwarte humor.

Niet dat iedereen er zo over denkt. Het project, dat De Botox-Methode heette tot de fabrikant van de spierverslapper daar bezwaar tegen maakte, is drie keer afgewezen door het Filmfonds. Daar zie je dan weer aan hoe moeizaam het is dat met geld van de cultuurbegroting ook de publieksfilms moeten worden gesteund. Zo hebben de afgelopen jaren publiekstoppers als De Schippers van de Kameleon en het vervolg daarop (samen 1,2 miljoen bezoekers) geen subsidie gekregen en flops als Het Woeden der gehele wereld (3.680 bezoekers) en Wild Romance (26.821 bezoekers) wél.

Dick Maas kreeg ondanks zijn succesvolle verleden pas na een beroepsprocedure subsidie van het Filmfonds en nu moeten de kassa’s van 86 bioscopen bewijzen dat hij gelijk heeft en de overheidsinstantie niet.

Als Moordwijven het redt, is het nog maar de vraag of-ie net zo’n overrompelend succes zal worden als Flodder. Deze nieuwe film is niet zo onweerstaanbaar. Flodder was brutaler, ontregelend. Dit is meer de veilige humor van Youp van ’t Hek of Jort Kelder: nieuw-rijke eikels uitlachen. Maar dan wel gecombineerd met de strip-achtige moordlust van Flodder of Schatjes, die andere succesformule uit de jaren tachtig.

Moordwijven volgt drie steenrijke echtparen en dan vooral de verveelde en al wat oudere vrouwen, Kitty, Estelle en Nicolette. Ze wonen in het Gooi, zonnebaden af en toe op een jacht op het IJselmeer, praten over Kerst in Rio en boodschappen in Zwitserland. Ze vechten om die allerlaatste designtas en proberen elkaars personeel af te pikken, zeker als dat gebeeldhouwde mannen zijn. Het leed van de wereld is een onuitputtelijke bron van snoeiharde grappen over magere Afrikanen of dreigende milieurampen. Deze vrouwen leven alleen voor zichzelf en meer in het bijzonder voor hun uiterlijk. Want ze zijn al op leeftijd en de allergrootste zorg is dat hun echtgenoten ze zullen inruilen voor een jonger exemplaar. Ze hebben daarom gezicht en lijf al flink laten verbouwen, vooral door dr. Bilderberg, een klein maar fijn rolletje voor Pierre Bokma.

Kitty (Bracha van Doesburg) krijgt het gevoel dat haar Evert-Jan (Hans Kesting) een affaire heeft. Het moet gezegd, hij is een eersteklas lullo, van wie het ons zeker niet zou verbazen als hij zijn vrouw bedroog.

Als de dames gedrieën genoeg bevestiging van hun vermoedens hebben gekregen, willen ze Evert-Jan uit de weg ruimen. Nadat de imposante neger die Estelle als poolboy uit een asielzoekerscentrum heeft gehaald, vrijwel onder hun ogen is verdronken en daarmee als potentiële hitman is afgevallen, rijden de dames in de roze Hummer van Kitty de Amsterdamse Wallen op om een huurmoordenaar te zoeken. ,,Pas op, je lak’’, waarschuwen de vriendinnen als Kitty met haar asobak de geparkeerde auto’s schuurt. Het zijn fijne grappen, die de hand van Dick Maas als scenarist verraden. Maar het zijn ook wel heel véél fijne grappen.

Zo houdt de mismaakte huurmoordenaar van de lollyzoete popsongs van Cliff Richard, is Evert-Jans beste vriend een blinde en in rolstoel gezeten Peer Mascini die vermeende inbrekers te lijf gaat met een samoerai-zwaard en blijken álle mannen van de dames wel een moordcontract waard te zijn. Actiegrappen, gesproken grappen, uitgestelde grappen – Maas maakt ze allemaal en allemaal goed. Zijn drie actrices, naast Bracha van Doesburg Sanne Wallis de Vries en Hadewych Minis, kunnen grappen en tempo ook allemaal aan.

Maar het betekent wel dat Moordwijven een lach-of-ik-schietfilm is geworden. Geestig, goed gemaakt, met op het eind een paar spectaculaire actiescènes die alleen Paul Verhoeven en Dick Maas in Nederlandse films weten te krijgen. Maar als Maas ernst had willen maken met het sociaal commentaar dat wel degelijk in de film besloten zit, had hij beter moeten doseren. Het is precies zoals de interviewer van Volkskrant Magazine zaterdag optekende na een eerste screening. Maas draaide zich na afloop om naar cameraman Guido van Gennep en vroeg: ,,En?’’ ,,Helemaal goed’’ antwoordde die. ,,Niks meer aan doen.’’ Maas knikte: ,,Méér zit er ook niet in.’’