‘Palestijnen wordt hun waardigheid ontzegd’

Het Rode Kruis sloeg vorige week alarm over de snel verslechterende humanitaire situatie van de Palestijnen. Rapporteur Mégévand Roggo over ‘onze groeiende onmacht’.

Laatst was Béatrice Mégévand Roggo, de nieuwe directeur Midden-Oosten en Noord-Afrika bij het Rode Kruis in Genève, in Gaza bij een Palestijnse familie. De oude pater familias liet uit de verte zijn olijfbomen zien die door Israëlische bulldozers uit de grond waren gewoeld. Zijn akker maakte nu deel uit van een Israëlische veiligheidszone waar hij niet mocht komen. Hij had zijn twee weken oude kleindochter in zijn armen. De tranen stonden in zijn ogen, vertelt Mégévand Roggo. „Nieuw leven en permanente destructie, die combinatie is moeilijk te verdragen.”

Iets van deze emotie sijpelt door in een rapport dat het Rode Kruis vorige week publiceerde over de verslechterende humanitaire situatie in Gaza en de Westelijke Jordaanoever, onder de titel ‘Dignity Denied’. Daarin roept de organisatie Israël op „zijn verplichtingen volgens het internationale humanitaire recht te respecteren” en wijst ze op de noodzaak van „onmiddellijke politieke stappen om de humanitaire situatie te verbeteren”. Palestijnen kunnen zich nauwelijks meer verplaatsen door de permanente afsluiting van Gaza en honderden wegversperringen op de Westelijke Jordaanoever. Vooral in Gaza, dat door Israël als vijandig gebied wordt beschouwd sinds de moslimfundamentalistische beweging Hamas er de alleenmacht greep, is het leven volgens het rapport „verlamd”. Conclusie: „Miljoenen mensen wordt hun waardigheid ontzegd. Niet zo nu en dan, maar constant.”

Harde taal voor het Rode Kruis

„We hebben het eerder gezegd. Maar we komen op een punt dat we constateren: we verlenen al 40 jaar humanitaire hulp aan de Palestijnen, waar leidt het in hemelsnaam toe? Vooral Gaza is er vreselijk aan toe. Niemand kan erin of uit. De grens bij Erez, die vroeger uit een wachtpostje bestond, is een brede zwaarbewaakte veiligheidszone geworden. Toen ik er was, kwam er geen Palestijn doorheen, alleen buitenlandse hulpverleners en diplomaten. De helft van de Gazanen is werkloos. In Gaza wordt niets meer geproduceerd: 95 procent van de lokale productie draait op grondstoffen van buiten. Die komen Gaza niet meer in. Ook wij krijgen veel spullen de grens niet over.”

Wat bijvoorbeeld?

„Ziekenhuizen in Gaza hebben tekort aan alles. Veel apparaten zijn kapot, zoals scanners en couveuses. Er is lang geen onderhoud gepleegd. Als wij proberen onderdelen te brengen, worden die aan de grens tegengehouden.”

Door Israëliërs?

„Door Israëliërs. Om veiligheidsredenen. Pijpjes of metalen onderdelen, zeggen zij, kunnen gebruikt worden voor bommen.”

Heeft u daar begrip voor?

„Jawel. Maar er moet een balans zijn tussen Israëls recht op veiligheid en het Palestijnse recht op een waardig leven. Die balans is zoek.”

Het is ongebruikelijk dat het Rode Kruis politieke uitspraken doet.

„Dit is niet politiek, dit is humanitair. Ik zeg niet wat politici moeten doen of wat de oplossing is. Ik bemoei me niet met onderhandelingen. Ik zeg alleen: humanitaire actie volstaat niet meer. Ik beschrijf onze groeiende onmacht.”

Maandag beloofden donoren in Parijs de Palestijnen 7,4 miljard dollar. Werken de hulporganisaties de vlekken weg die Israël maakt?

„In zekere zin. Maar we slagen er niet in om meer te doen dan zorgen dat de Palestijnen niet doodgaan. Vroeger was er in Gaza een economisch leven. Nu is die bedrijvigheid weg. Wegen zijn leeg, winkels dicht. Dat groene land vol citrusbomen is omgeploegd, 43 procent van Gaza hoort nu tot veiligheidszones waar niemand mag komen. Het enige dat mensen kunnen doen is thuis tv kijken. Op de Westelijke Jordaanoever was ik ondersteboven van de hoeveelheid nederzettingen, die enorme muur en al die nieuwe wegen waarover Palestijnen niet mogen rijden. Palestijns land wordt in stukjes geknipt. Mensen kunnen niet naar hun akkers, niet naar school en soms zelfs niet naar de vuilnisbelt.”

U was op de donorconferentie. Gaat al dat geld naar de Westelijke Jordaanoever, of ook naar Gaza?

„Er is nadrukkelijk gezegd: het is ook voor Gaza.”

Had er dan niet iemand van Hamas bij moeten zijn?

„Goede vraag. Maar als ik antwoord, begeef ik me op politiek terrein. Ik heb in Parijs gezegd dat miljoenen Palestijnse burgers worden gegijzeld door conflicten waar alleen politieke oplossingen voor bestaan: het conflict met Israël en dat tussen Hamas en Fatah. Wie zegt dat er een humanitaire oplossing is, is een cynicus óf heeft er niets van begrepen.”