Onderwijs beter én nog goedkoper ook

De DenkTank bruist van de ideeën om het onderwijs te hervormen. Zoals het aanstellen van een talentencoach. En, „de leraren zijn enthousiast”.

De vrienden van de Leidse filosofie- en journalistiekstudente Deborah Klaassen (23) stuurden haar een sms’je dat ze in de krant hadden gelezen wat ze aan het doen was. Niet zo gek, want Klaassen was drie maanden lang „van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat” bezig met de Nationale DenkTank.

Vanmiddag heeft de DenkTank, die bestaat uit 22 studenten, net-afgestudeerden en promovendi, het rapport Succes op school! gepresenteerd. Vorig jaar was de zorg het onderwerp van reflectie, dit jaar het onderwijs.

De timing is goed. De adviezen van de DenkTank liggen deels in het verlengde van het rapport van de commissie-Rinnooy Kan, op basis waarvan minister Plasterk (Onderwijs, PvdA) zijn begroting heeft omgegooid. Ook in de analyse van de jonge academici is het lerarentekort een ernstig probleem.

Het parlementair onderzoek naar onderwijsvernieuwingen indachtig adviseert de DenkTank geen stelselwijzigingen als oplossing. Wat dan wel? „De radertjes in het onderwijs kunnen wat strakker worden aangedraaid”, aldus DenkTanker Afke Hemmes (25). Zo moet verspilling van talent worden tegengegaan en moeten leraren meer ruimte krijgen voor professionele ontwikkeling.

Opvallend genoeg begint het rapport met de constatering dat het goed gaat met het onderwijs, net nu minister Plasterk als eerste bewindspersoon in tijden heeft gezegd dat het niet zo goed gaat. Maar het gaat de DenkTank om een „positieve houding”, zegt Klaassen. „We willen niet omgooien wat niet nodig is”.

De adviezen bestaan vooral uit praktische plannen. Elke school moet een ‘talentcoach’ aanstellen. Goede vwo-leerlingen gaan naar een regionale talentenschool. Leerlingen met behoefte aan verbreding of verdieping kunnen de zomerschool bezoeken. Ook met de kosten heeft de DenkTank rekening gehouden. Elke investering betaalt zichzelf terug, blijkt uit het rapport.

Zo zou het ministerie van Onderwijs 130 miljoen euro moeten uittrekken om alle scholen een talentcoach te geven. Maar leerlingen zullen daardoor volgens de DenkTank eerder de juiste vervolgstudie kiezen. Dat bespaart de samenleving zo’n 650 miljoen euro, waarvan 126 miljoen een direct voordeel oplevert voor het ministerie. Klaassen: „Eigenlijk bespaart het alleen maar kosten.”

Na drie maanden nadenken over het onderwijs beheersen de DenkTankers al aardig het jargon van „incentives” die „evidencebased” moeten zorgen voor een „bottom-upbenadering”.

Staatssecretaris Van Bijsterveldt (Onderwijs, CDA) zal de adviezen „vanzelfsprekend serieus nemen”, schrijft ze ter aanbeveling in het rapport. Maar hoe waarschijnlijk is het dat minister Plasterk zijn begroting nog een keer zal omgooien, na zijn ingreep van 1,1 miljard euro ten behoeve van de lerarensalarissen? Volgens Klaassen moet het departement de „maatschappelijke opbrengsten” van de adviezen meewegen. „Dat komt iedereen ten goede.”

Ook leraren moeten nogal wat: beter met ouders communiceren, zich intensief bijscholen en zowel een talentcoach als een persoonlijk assistent naast zich dulden. Dat vinden ze geen probleem, zegt Hemmes. „We hebben de plannen uitvoerig besproken met leraren, en ze zijn juist enthousiast. Eindelijk aandacht voor de professionele ontwikkeling van hun beroep.”

Er zijn al enkele scholen die een proef willen starten met de Persoonlijk Assistent voor Leraren. En de Stichting beroepskwaliteit leraren heeft zich positief uitgesproken over de plannen voor bijscholing van docenten.

Zelf gaan Klaassen („Ik ben in de DenkTank gerold doordat mijn moeder een advertentie zag in de Spits”) en Hemmes proberen te voorkomen dat ze na drie maanden reflecteren in een zwart gat vallen. Het zijn mooie maanden geweest, beamen beiden. Hemmes: „We hadden bijna geen vrije tijd. Maar als ik ergens voor ga, wil ik dat goed doen.”

Lees het hele rapport via nrc.nl/binnenland