Omroepen zoeken met bladen de grens op

Publieke omroepen willen graag bladen maken, maar de regels zijn streng. Youp! van de VARA mag wel, de EO-krant Christenen in Contact niet.

De lach van cabaretier Youp van ’t Hek klinkt door in de advertentie. „Sorry Heleen, de tweede druk van de Youp! komt eraan.” De VARA glom zaterdag van trots.

Van ’t Heks parodie op de ego-glossy’s van Heleen van Royen en Linda de Mol is geslaagd. Niet alleen publicitair, ook financieel is het een succesje. De VARA moest 75.000 exemplaren verkopen om de kosten te dekken. Inmiddels is de eerste oplage van 110.000 uitverkocht en worden 60.000 Youp!’s bijgedrukt.

De VARA is niet de enige publieke omroep die naast een tv-gids bladen met een breder karakter uitgeeft. Of wil uitgeven. De EO publiceert al een aantal jaren een blad voor ‘christenvrouwen’ (Eva), de KRO komt volgend voorjaar mogelijk met een tweemaandelijks blad over ‘het goede leven’ en de VARA denkt na over een tijdschrift bij het consumentenprogramma Kassa. Zo schuiven de media ineen: printuitgevers maken tv (de Volkskrant, Libelle), televisiemakers zijn uitgever.

In Hilversum lijkt bijverdienen met een blad een aantrekkelijke manier om een tekort aan te vullen. Maar lang niet alles mag. Het Commissariaat voor de Media stelt strenge eisen aan omroepen die bladen willen maken. Zo verbood de toezichthouder onlangs een krant voor christelijke lezers van de EO omdat die uitgave concurrentievervalsend zou zijn.

De eenmalige uitgave Youp! mag wel, stelde het Commissariaat donderdag in een brief aan de VARA. De organisatie toetst een nevenactiviteit van een omroep aan een aantal voorwaarden. De activiteit moet een relatie hebben met de ‘hoofdtaak’, het maken van radio en tv. Youp! besteedt onder meer aandacht aan Van ’t Heks conference Schreeuwstorm, die de VARA op 29 december uitzendt. Verder mag een blad geen schade toebrengen aan de hoofdtaak. Youp! wordt kostendekkend gefinancierd. Er vloeit geen publiek geld – waarvoor de VARA radio of tv moet maken – naar het blad. Tot slot beschouwt het Commissariaat het tijdschrift niet als valse concurrentie voor bestaande bladen. Youp! kost 4,95 euro, vergelijkbaarmet LINDA. en Heleen.

Juist de prijs was de reden dat het Commissariaat het blad Christenen in Contact van de EO onlangs heeft verboden. De tweewekelijkse krant (oplage 80.000, sinds april 2006) is gratis en is daarmee concurrentievervalsend. De EO heeft zes maanden om de krant af te bouwen. „Wij besluiten begin volgend jaar of we bezwaar maken tegen het besluit”, zegt Arie Kok, hoofdredacteur van Christenen in Contact (CC) en EO-gids Visie. Kok vindt niet dat zijn krant concurrentievervalsend is. „Wij richten ons op een andere doelgroep dan de overige christelijke bladen.” Kok sluit uit dat CC een betaalde krant wordt. „Dan zijn we pas een echte concurrent. Gratis is juist de essentie van onze krant.”

Het Nederlands Uitgeversverbond (NUV) beschouwt de publiekstijdschriften van de omroepen niet als oneerlijke concurrentie. „Iedereen is vrij om een blad uit te brengen”, zegt Harriët Schrier, secretaris publiekstijdschriften. Het NUV is voor meer samenwerking tussen publieke omroepen en commerciële uitgevers. Nu is dat lastig, want omroepen mogen niet dienstig zijn aan het maken van winst door derden. De nieuwe Mediawet die volgend jaar in de Tweede Kamer wordt behandeld, moet die samenwerking verbeteren; hoe is nog onbekend.

Onduidelijkheid over de regels weerhoudt de VARA voorlopig van het publiceren van een tijdschrift rond het programma Kassa. „De regelgeving wordt versoepeld, maar het is nog steeds niet duidelijk hoe”, zegt Chris Buur, hoofdredacteur VARA TV Magazine. De VARA wil graag bladen maken. „De BBC is het grote voorbeeld. Zij maken veel mooie tijdschriften. Bladen liggen voor de hand bij de onderwerpen die wij belangrijk vinden, zoals consumenteninformatie en cabaret.”

Binnenkort mogen een programma en een blad dezelfde titel hebben, meldt het Commissariaat voor de Media. „Met nieuwe activiteiten en mogelijkheden is het altijd zoeken naar de grenzen”, zegt Inge Brakman, voorzitter van het Commissariaat. „De BBC heeft zijn boeken en tijdschriften ondergebracht in een afzonderlijk bedrijf. Vanwege de complete scheiding tussen publiek omroepbedrijf en de commerciële uitgevers-poot is dit ook op Europese gronden toegestaan. De Europese Commissie is kritischer over de hybride publiek-private situatie in Nederland. Commerciële activiteiten van omroepen zijn aan meer regels zijn gebonden. Daarmee moeten de omroepen leven.”