Liegen voor uw bestwil

Op 13 december 2006 was België in rep en roer. De Franstalige publieke omroep RTBF onderbrak de uitzending met een ‘extra bulletin’ dat de taalgrens tot breuklijn verklaarde: de Vlamingen hadden hun onafhankelijkheid uitgeroepen.

In het gewone decor van het RTBF-journaal werden meesterlijke items vertoond. Hilarisch was het stukje over de ‘ultrageheime tiende bol van het atomium’, waar de regering heen gevlucht zou zijn. Minder hilarisch waren de reacties van extreemnationalisten als Filip de Winter en Jean Marie Dedecker, die gewillig hun warme gevoelens voor een splitsing etaleerden. Na een half uur verscheen een tekst in beeld: ceci est une fiction. Het hele nieuwsbulletin was een nepdocumentaire, getiteld Bye bye Belgium. Er volgde een gesprek met de makers over hun bedoeling. Dat was voor veel mensen niet genoeg om de betovering te verbreken. Sommigen gingen de straat op voor het behoud van België.

Afgelopen zondag, in Bye bye Belgium bis, toonde Canvas interviews door de RTBF met betrokkenen en gedupeerden. Het is een jaar later, het breken van België is nu akelig echt. De bedenker van het nepjournaal, Philippe Dutilleu, wordt net als de Trojaanse prinses Cassandra schuldig geacht aan de uitkomst van een voorspelling. Verbazingwekkend is ook de verontwaardiging die bij Belgische journalisten nog steeds heerst. Je mag ‘de mensen’ niet moedwillig foppen in het decor dat normaliter ‘de werkelijkheid’ verkondigt.

Een merkwaardig commentaar uit de mond van journalisten, die zich willen kunnen beroepen op de subjectiviteit van berichtgeving. Als ‘nieuwsconsumenten’ zich boos maken over slordigheden of perspectief, luidt het antwoord standaard: journalisten verkondigen niet ‘de waarheid’, u moet wel kritisch blijven. Nog surrealistischer is de verontwaardiging, als we ons realiseren dat nieuwsprogramma’s tegenwoordig schijnwerkelijkheden als Paris Hilton tot nieuws bombarderen. Wat is dan nog waar? Voor de serieuze journalist is de tijd aangebroken om zijn publiek wakker te schudden. Welk beter middel, dan een fopartikel of nepjournaal?

Merel Boers

Freelance journalist en historica.