Het land vóór de Dnester

Drie jonge historici trokken deze zomer door Europa op zoek naar de oostgrens van het continent. In een serie reisverhalen proberen Marc Hannemann, Sjoerd Keulen en Ronald Kroeze te ontdekken wat Europa nu eigenlijk is. Aflevering 12: Tiraspol.

Achtentwintig treinen had de reisgids ons beloofd – de reis van Chisinau naar Tiraspol lijkt een makkie. Tiraspol is de hoofdstad van Transdnestrië. Treinen gaan er in de praktijk niet, maar uiteindelijk vinden we een bus. Moldavië uitkomen is geen probleem, maar Transdnestrië in – dat wens je geen mens toe. De eerste douanier doorzoekt al onze spullen: vooral snoepjes, Ibruprofen en keelpastilles roepen vragen op: ‘Narcotics?’ Eindelijk volgt douanier nummer twee. We hebben geen uitnodiging – „en die heeft u natuurlijk wel nodig; Transdnestrië komen jullie niet in”. Terwijl de buschauffeur steeds nerveuzer begint te worden omdat „die drie buitenlanders” al bijna een uur zijn bus ophouden, besluiten we de douanier te vragen hoeveel hij ‘nodig’ heeft. Tachtig euro en de formulieren zijn rond.

Een uur later zijn we in Tiraspol, het is verlaten. We lopen de hoofdstraat af; die is nog kleiner dan de winkelstraat van Zuidlaren.

Hoewel de republiek door niemand wordt erkend, heeft het alle schijn van een zelfstandig landje. Het heeft een eigen munt, postzegels, vlag en president: al zestien jaar dezelfde oud-KGB-kolonel Smirnov. Zestien jaar geleden brak een burgeroorlog uit in Moldavië, tussen het Roemeens sprekende westen en het Russisch sprekende oosten. Met hulp van Russische troepen scheidde Transdnestrië zich af, al noemen ze het zelf Pre-dnestrië. Vanuit hun perspectief liggen ze niet achter, maar vóór de Dnester. Vóór de Dnester dient de Sovjet-Unie hersteld te worden, er achter ligt het verwerpelijke en imperialistische Europa.

De meeste tijd zijn we de volgende dag kwijt met het vinden van geld. Geen bank, winkel of wisselkantoor accepteert pinpas of creditcard. Gelukkig treffen we taxichauffeur Vladimir, die weet hoe het hier werkt. Na tien minuten zijn we Tiraspol uit en rijden we een landweggetje op naar het huis van Vladimirs ouders, om zijn illegale Oekraïense paspoort te halen. In zijn dorp werkt de kolchoz nauwelijks meer, maar de tabaksplantages en -fabriek zorgen voor wat werkgelegenheid.

Vol vertrouwen naderen we de grensovergang tussen Transdnestrië en Oekraïne. Vladimirs nagemaakte paspoort levert geen problemen op nadat hij het heeft voorzien van wat bankbiljetten. De onze wel. Met onze laatste contanten, de vodjes Transdnestrische roebels die in het buitenland toch nergens geaccepteerd worden, kopen we ook deze douanier om. We zijn opgelucht dat we Transdnestrië hebben verlaten. Dit gebiedje is absoluut geen Europa.

Bekijk alle artikelen, foto’s en video’s op een interactieve kaart via nrc.nl/grenspaal