De toon is gezet bij aantreden Timosjenko

Oekraïne heeft een nieuwe regering, geleid door Joelia Timosjenko. Ze treedt aan met een piepkleine meerderheid. De oppositie maakte duidelijk dat het hard tegen hard zal gaan.

Het was Arseni Jatsenjoek, de voorzitter van het Oekraïense parlement, die de doorslag gaf. Met het grijnzend uitbrengen van zijn stem, de laatste die werd geteld, bezorgde hij Joelia Timosjenko gisteren alsnog het premierschap. Vorige week kwam de aanvoerster van het Blok Joelia Timosjenko daarvoor nog een stem te kort. Een woedende Timosjenko weet dat toen aan geknoei met de elektronische stemmachine in het parlement. Een poging om opnieuw te stemmen mislukte, toen afgevaardigden van de Partij van de Regio’s van demissionair premier Viktor Janoekovitsj het spreekgestoelte bestormden en de stemkaart van de voorzitter verscheurden.

De stemming van gisteren, waarbij de afgevaardigden mondeling en door handopsteken hun keuze bekendmaakten, verliep zonder incidenten, al werd er door de oppositie harde en weinig verzoenende taal gesproken. Timosjenko verwierf de steun van 226 van de 450 parlementariërs.

Voor de stemming dreven sombere wolken het parlementsgebouw binnen toen Janoekovitsj, wiens achterban in het Russischtalige oosten van het land woont, waarschuwde dat de terugkeer van Timosjenko op het regeringspluche politieke instabiliteit zou veroorzaken. „We weten nog goed hoe het was toen u de vorige keer premier was en hoe het allemaal afliep. Binnen een jaar tijd kromp de economie met bijna 10 procent en stegen de prijzen”, zei hij. Voorzitter Pjotr Tsibjenko van de Communistische Partij, zei dat de terugkeer van Timosjenko tot een heksenjacht zou leiden. Met zulke uitspraken is de toon gezet.

Haar magere overwinning van gisteren bezorgt Timosjenko, een van de aanvoerders van de Oranje Revolutie van drie jaar geleden en voorstander van het versterken van de betrekkingen met het Westen, dus allerminst een stabiele machtsbasis. De te vormen coalitieregering van haar partij en de partijen Ons Oekraïne en Nationale Zelfverdediging is dan ook bij voorbaat al een zwaktebod.

De spanningen tussen het kabinet en de Partij van de Regio’s van Janoekovitsj zullen de Oekraïense politiek de komende periode dan ook op een verlammende wijze domineren. Er hoeven maar een paar parlementsleden van de regeringspartijen afwezig te zijn, of de oppositie kan een wetsvoorstel tegenhouden. Het gevaar daarvan is dat de broodnodige hervormingen van de Oekraïense economie opnieuw worden vertraagd.

Timosjenko beloofde de belangen van Oekraïne tegenover Moskou met verve te bewaken. Ze is een felle critica van de Russische machtspolitiek op het voormalig territorium van de Sovjet-Unie. Ook garandeerde ze de doorvoer van Russisch gas aan Europese afnemers over Oekraïens grondgebied. Maar tegelijkertijd zei ze een einde te willen maken aan de Russische deelname in Oekraïense gasbedrijven.

De spanningen tussen Rusland en Oekraïne werden gisteren vanuit Moskou benadrukt toen president Poetin Oekraïne ervan beschuldigde het Russischtalige deel van zijn bevolking te discrimineren. Ook kritiseerde hij het voornemen van Timosjenko’s achterban om partizanen te rehabiliteren die in de Tweede Wereldoorlog tegen de Sovjet-Unie vochten. Poetin noemde die partizanen oorlogsmisdadigers die met de nazi’s hebben gecollaboreerd.

Aan de andere kant sloeg het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken een veel mildere toon aan. Het meldde dat Rusland bereid is samen te werken met de nieuwe Oekraïense regering.