Afscheid van Alitalia valt zwaar

Wie wordt de nieuwe eigenaar van Alitalia? De regering in Rome heeft de keus uit twee gegadigden, maar kan niet tot een beslissing komen.

Weer uitstel. De Italianen kunnen maar geen besluit nemen over wat ze willen met hun zwaar verlieslijdende nationale luchtvaartmaatschappij Alitalia. Er zijn twee gegadigden voor overname: Air France-KLM en het eveneens Italiaanse Air One. De Italiaanse regering, de grootaandeelhouder, schoof vorige week de keus tussen de twee voor zich uit en herhaalde dit gisteren. Nu zal de beslissing vrijdag vallen. Misschien.

Waarom is de keuze zo moeilijk? De Italiaanse regering voelt de economische noodzaak van verkoop van zijn aandeel van 49,9 procent in de Linee Aeree Italiane, maar wil tegelijkertijd voorkomen dat Alitalia wordt ‘uitverkocht’ aan een buitenlandse onderneming. Italië heeft bijna 60 miljoen inwoners – het steekt de regering in Rome dat Frankrijk en Groot-Brittannië, met respectievelijk 60 en 64 miljoen zielen en Duitsland (82 miljoen inwoners) wel in staat zijn maatschappijen van eigen bodem in de lucht te houden en Italië niet.

Air France-KLM, Lufthansa en British Airways zijn de crisis in de burgerluchtvaart tussen 2001 en 2004 te boven gekomen en maken alle drie recordwinsten. Alitalia slaagde daar niet in, omdat het bedrijf geen sanering doorvoerde. Het bedrijf zit met een te groot aantal personeelsleden en de arbeidsvoorwaarden zijn gemiddeld te goed. De situatie is vergelijkbaar met het Belgische Sabena, dat rond de eeuwwisseling ook een topzware structuur had en in 2001 failliet ging.

Alitalia zit met een schuld van 1,2 miljard euro en moest diepte-investeringen al jaren nalaten. Daardoor is de vloot sterk verouderd; oudere toestellen vergen meer onderhoud en verbruiken veel meer brandstof dan de nieuwe generatie vliegtuigen. Nu de olieprijs naar recordhoogte is gestegen, tikt dat extra aan.

In 2005 leed Alitalia een verlies van 168 miljoen euro, vorig jaar liep dit op tot 626 miljoen. Het eerste half jaar van 2007 liep het verlies licht terug, maar zwarte cijfers zijn bij lange na niet in zicht. Nog steeds moet het bedrijf dagelijks tussen de 1 en 2 miljoen euro toeleggen op zijn bedrijfsvoering. De Italiaanse regering zette vorig jaar zijn belang ook al te koop, maar alle gegadigden (waaronder toen ook al Air France-KLM en Air One) trokken zich toen terug, omdat ze de bepalingen voor overname te streng vonden. Zo mocht er slechts een beperkte sanering worden doorgevoerd en moest Alitalia zijn ‘Italiaanse karakter’ behouden.

Op de tweede veiling kwamen, na lang te hebben geaarzeld, opnieuw Air France-KLM en Air One af. Wat hebben ze ditmaal concreet te bieden? Air One, Alitalia’s grootste concurrent op de binnenlands markt, heeft één eurocent over voor elk aandeel van Alitalia (de koers ligt nu net boven de 0,70 euro, zie grafiek), maar biedt aandeelhouders tevens een belang van 3 procent aan in de nieuw te vormen onderneming. Air One wil Rome en Milaan handhaven als ‘hubs’ (grote overstapluchthavens) en hoopt daarmee de Italianen in het noorden en het zuiden van het landt te paaien.

Air One, een beursgenoteerde onderneming zonder overheidsdeelname, heeft aangeboden 5,3 miljard euro te willen investeren, tot 2012. Dit bedrag zou vooral worden besteed aan vernieuwing van de vloot; Air One wil 130 nieuwe vliegtuigen aanschaffen. De holding van Air One, AP, wil het kapitaal van Alitalia vergroten en daarmee per direct 1 miljard euro in het bedrijf pompen. Italiaanse banken die achter AP staan zouden een minderheidsbelang nemen in de holding, terwijl AP op zijn beurt 65 procent van de aandelen van Alitalia zou verwerven. De rest is vrij verhandelbaar.

Air One noemt zichzelf een „strategische partner” van Lufthansa. Dat kan van belang zijn. De Duitse luchtvaartmaatschappij heeft geen bod uitgebracht op Alitalia, maar Air One wil een belang geven aan een ‘buitenlandse partij’. Dat zou Lufthansa wel eens kunnen zijn.

En dan Air France-KLM, naar omzet de grootste luchtvaartmaatschappij ter wereld en minderheidsaandeelhouder (2 procent) in Alitalia. De Frans-Nederlandse onderneming biedt 35 cent per aandeel Alitalia en wil net als Air One, de huidige aandeelhouders paaien met een aandelenruil. De details van dat aanbod zijn niet bekendgemaakt. De topman van Air France-KLM, Jean-Cyril Spinetta, ziet de luchthaven Milaan Malpensa als een belangrijke verliespost voor Alitalia en wil van de internationale luchthaven van Rome, Leonardo da Vinci, de enige ‘hub’ maken. Air France-KLM wil door het uitschrijven van extra aandelen 750 miljoen euro vrijmaken voor een ‘noodinjectie’ in Alitalia.

Voor de werkgelegenheid is het aanbod van Air France-KLM gunstiger. Spinetta stelt zich op achter de plannen van Maurizio Prato, de bestuursvoorzitter van Alitalia, die 1.700 arbeidsplaatsen (op een totaal van 11.000) wil schrappen. In de plannen van Air One moeten 3.700 banen verdwijnen.

Hoe gaat het verder? Morgen ontmoet de Italiaanse premier o Prodi de Franse president Sarkozy. De kwestie Alitalia is een van de agendapunten. Als de Italiaanse regering haar keus heeft gemaakt tussen Air France-KLM of Air One moet de raad van bestuur met de toekomstige eigenaar verder onderhandelen. Een garantie voor succes is er niet. Als het bestuur zijn eisen opschroeft kan de uitverkorene zich alsnog terugtrekken en is Alitalia terug bij af.