Pragmatisme overheerst in eerste begrotingsdebat

Gisteren sprak de Tweede Kamer over de begroting voor cultuur. De Kamerleden waren opvallend welwillend. En de minister was meegaand.

Minister Ronald Plasterk (Cultuur) ontvangt deze week de veelbesproken Iraanse fotografe Sooreh Hera. „De minister heeft in deze kwestie verstandig en voorzichtig geopereerd”, zei Tweede Kamerlid Atzo Nicolaï (VVD). „Te voorzichtig. De minister had een scherper standpunt kunnen innemen tegen de groeiende intolerantie, die ons twee generaties terugwerpt.”

De opmerking van Nicolaï was typerend voor het debat in de Tweede Kamer over de eerste cultuurbegroting van Plasterk. De Kamerleden van de regeringspartijen en de oppositie bejegenden Plasterk welwillend en uitten slechts milde kritiek. „De minister voelt zich duidelijk senang in het cultuurdebat maar moet met het cultuurbeleid nog op stoom komen”, was nog zo’n typerende opmerking, van Femke Halsema (Groen Links).

De kwestie rond Hera, wier foto’s van gemaskerde homo’s uiteindelijk niet in het Haagse Gemeentemuseum worden getoond, deed in de Kamer dan ook weinig stof opwaaien. Martin Bosma (PVV) zette even fors in met een pleidooi om het anti-islamitische pamflet De ondergang van Nederland van staatswege te laten verspreiden. Plasterk ging daar niet op in.

De overheid kan zich volgens Plasterk op meerdere manieren bemoeien met dergelijke kwesties, maar in dit geval was het de museumdirecteur zelf die heeft besloten de foto’s niet te tonen. Om die reden heeft Plasterk alleen de fotografe een hart onder de riem gestoken en de vrijheid van de kunst verdedigd. „Ik bespeur een tendens waarbij mensen zichzelf beperken uit angst. Dat vind ik zorgelijk.” Bosma noemde dit „klasse” en ook de andere Kamerleden waren vol lof.

Eenzelfde pragmatisme als in de Hera-zaak toonde Plasterk in het Kamerdebat, over onder meer de kunstkoopregeling. Met deze regeling kunnen kunstliefhebbers met overheidssubsidie nieuwe kunstwerken kopen in galeries. Plasterk had op Prinsjesdag aangekondigd een eind te willen aan de kunstkoopregeling. De afgelopen weken was er veel verzet van kunstenaars, die vreesden minder te zullen verkopen.

De Kamer bleek in grote meerderheid de regeling te willen behouden. „De regeling blijkt een stimulans voor vooral jonge mensen om kunst te kopen”, zei Nicolaï. En volgens Halsema kon het bedrag van 800.000 euro voor de regeling gevonden worden „in de plooien van de jas”. Plasterk zwichtte. Hij legde nog wel even uit waarom hij juist deze regeling op de korrel had genomen: „Het is typisch een regeling waarbij Jan met de Pet de aankopen door mensen met hogere inkomens subsidieert. Maar als de Kamer dat wil, ga ik op zoek naar een alternatief.”

De discussie rond de gelden voor de regio nam meer tijd in beslag. Onder aanvoering van Nicolien van Vroonhoven (CDA) pleitte een groot deel van de Kamer ervoor meer cultuurgelden te laten vloeien naar de provincies buiten de Randstad. Volgens een recent rapport van de provincies gaan onevenredig veel kunstgelden naar de Randstad en dan vooral Amsterdam. „Een scheve verdeling”, vond Van Vroonhoven.

Plasterk bestreed dat er sprake is van een ‘scheve verdeling’ en gaf aan dat er al veel geld naar de de regio gaat. In een rekenvoorbeeld vergeleek Plasterk het Limburgs Symfonie Orkest met het Rotterdams Philharmonisch Orkest: „In Limburg is de entreeprijs 10 euro, zit op elk kaartje 92 euro subsidie en komen jaarlijks 53.000 bezoekers. In Rotterdam is de entreeprijs 32,50 euro, bedraagt de subsidie 55 euro per kaartje en komen jaarlijks 253.000 bezoekers.” Toch zegde Plasterk toe om bij de besteding van nieuwe cultuurgelden de regio extra te laten profiteren.

Tegen het einde overhandigde Plasterk een fles wijn aan Nicolaï, die eerder een weddenschap had gewonnen: „Zullen hem samen opdrinken?” Eerder had Nicolaï al tegen Plasterk gezegd: „Als u ‘volksverheffing’ vervangt door ‘beschavingsideaal’ zijn we het helemaal eens.”

Rectificatie / Gerectificeerd

Entreeprijs

In het artikel Pragmatisme overheerst in eerste begrotingsdebat (18 december, pagina 10) staat dat in Rotterdam de entreeprijs voor een concert van het Rotterdams Philharmonisch Orkest 32, 50 euro is. Dit moet 23, 50 euro zijn.