‘Keuze voor arts is onbegrensd’

Een patiënt mag om een witte arts vragen, of om een zwarte. Zelfs als dat zijn eigen gezondheid in gevaar brengt. Maar voor kinderen gaan andere regels gelden.

Elke patiënt mag een arts weigeren. Als hij geen zwarte arts wil, of geen homo of geen moslim: dat moet kunnen. Een patiënt mag ook elke reden hebben om een arts te weigeren, of het nou om religie is of uit racistische motieven.

Zo is de huidige praktijk in ziekenhuizen, en zo blijft de praktijk, zo zegt voorzitter van de Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter Bevordering van de Geneeskunst (KNMG), Peter Holland. De KNMG komt binnenkort met een nieuwe richtlijn waarin alles nog eens wordt uitgelegd.

Een moslima mag een arts weigeren omdat de arts een man is.

„Ja.”

Sommigen vinden dat bizar.

„Nou, elke Nederlander heeft een vrije keuze voor een arts, dus ook moslims. De keuze voor een arts is onbegrensd.”

Komt het vaak voor dat een moslima een mannelijke arts weigert?

„Het komt voor, maar het ligt genuanceerder dan menigeen denkt. Ik heb me een beetje verdiept in de cultuur en het blijkt dat een moslima altijd moet vragen om een vrouwelijke arts. Als ze dat gedaan heeft, en er is geen vrouwelijke arts, neemt ze in 99 procent van de gevallen genoegen met een man.”

Weigeren moslims vaker mannelijke artsen dan vroeger?

„Die indruk heb ik niet. Sinds juli van dit jaar [toen een ziekenhuis in Amersfoort een zwangere moslima met spoed naar Utrecht doorstuurde omdat er in Amersfoort geen vrouwelijke arts voorhanden was, red.] is het niet meer voorgekomen. Overigens vind ik het jammer dat de huidige discussie zich vooral toespitst op moslima’s. Heel veel vrouwen van Nederlandse afkomst willen ook vaak een vrouwelijke gynaecoloog. En veel mannen willen ook graag een mannelijke uroloog. Maar daar hoor je weinig over. Als je in dit kader kritisch bent over moslims, zit je vanavond nog bij Pauw en Witteman.”

Hoe ver moet een ziekenhuis gaan om de arts naar keuze te vinden voor een patiënt?

„Een arts moet altijd proberen te voldoen aan de wens van een patiënt.”

Een patiënt mag een zwarte arts weigeren en een witte eisen?

„Ja, dat mag.”

En als er geen arts van de keuze van de patiënt is?

„Een weigering is de verantwoordelijkheid van de patiënt. Dus ook de gevolgen zijn voor de patiënt.”

Mag een man voor zijn vrouw een vrouwelijke arts eisen?

„Dat is niet relevant. Het gaat erom wat de patiënt wil. Een arts moet er altijd álles aan doen te achterhalen wat de patiënt wil. Wil een vrouw niets zeggen waar haar man bij is, dan moet de man verwijderd worden, desnoods met geweld. Als de vrouw de taal niet spreekt, moet er een tolk komen.”

Wat als de vrouw de behandeling blíjft weigeren?

„Een arts mag een patiënt niet tegen zijn of haar wil behandelen. Zo eenvoudig is het. Zelfs als een patiënt als gevolg daarvan sterft, is het niet de verantwoordelijkheid van de arts. De enige uitzondering die we in de nieuwe richtlijn daarop maken, is de situatie waarin een ongeboren kind dreigt te sterven als niet wordt ingegrepen.”

De arts moet ingrijpen als een kind dreigt te sterven, ongeacht wat de ouders willen?

„Ja, als het kind anders sterft, dan moet dat. Dat ligt juridisch ingewikkeld, maar wij vinden dat het zo moet, dat is een nieuw standpunt. Ik vind zelf bijvoorbeeld dat het ziekenhuis in Amersfoort de vrouw destijds niet naar Utrecht had mogen laten gaan.”

Rectificatie / Gerectificeerd

Keuze arts

In het artikel Keuze voor arts is onbegrensd (18 december, pagina 1) staat dat elke patiënt een arts mag weigeren, op welke grond dan ook. Dit is theoretisch juist, maar dat betekent niet dat alle verzoeken van patiënten door ziekenhuizen gehonoreerd moeten worden, vindt de Koninklijke Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst (KNMG). KNMG vindt dat een ziekenhuis tegemoet kan komen aan de wens om door een man of vrouw behandeld te worden, maar voegt daaraan toe dat zo’n verzoek niet gehonoreerd moet worden als dat is gebaseerd op huidskleur, geaardheid of godsdienst van een arts.

Keuze arts (2)

In de gisteren geplaatste correctie op het interview met KNMG-voorzitter Peter Holland onder de kop Keuze voor arts is onbegrensd (18 december) wordt verwezen naar pagina 1. Het interview stond echter op pagina 3.