Geen Gaddafi-show in Spanje

Maakte de komst van de Libische leider Gaddafi vorige week in Frankrijk een golf van kritiek los, in Spanje hield premier Zapatero hem weg van pers en publiek.

Hoe Moammar Gaddafi te ontvangen zonder te worden overrompeld door de Gaddafi-show? Wat de Franse president Sarkozy vorige week niet lukte, ging de Spaanse premier Zapatero deze week betrekkelijk makkelijk af.

Spanje en Libië hebben hun politieke en vooral economische banden verstevigd na een vierdaags bezoek van de Libische leider aan het land. Gaddafi vertrok vanochtend uit Madrid, na een officiële ontvangst gisteren door de Spaanse koning en premier Zapatero. Tevens was een groot aantal zakenlieden aanwezig. Er zijn principe-akkoorden gesloten voor Spaanse investeringen in Libië voor een totaal van 12 miljard euro, becijferde een regeringswoordvoerder.

Dat bedrag aan potentiële contractopbrengsten ligt daarmee 1,5 miljard euro hoger dan Gaddafi toezegde na zijn bezoek in Frankrijk, zo werd nadrukkelijk geconstateerd in de Spaanse pers.

De Spaanse regering lijkt redelijk geslaagd in haar opzet om de banden met Libië aan te halen, een doel dat vier jaar geleden al werd gesteld onder de conservatieve premier Aznar. Door de Libische leider zoveel mogelijk weg te houden van pers en publiek en het officiële protocol tot een minimum te beperken, slaagde premier Zapatero er in om de dubieuze reputatie van Gaddafi op het gebied van de mensenrechten op de achtergrond te houden.

Pragmatisme voerde de boventoon. Spanje hoopt op een nauwere samenwerking met Libië bij het tegengaan van illegale immigratie en bestrijding van islamitisch terrorisme. Maar vooral de voorgenomen infrastructurele investeringen van Libië stonden centraal bij het bezoek. Grote Spaanse bouwbedrijven als Sacyr, Ferrovial en ACS hopen op contracten in en rond Tripoli. Spanje hoopt op opdrachten voor zijn wapen- en vliegtuigindustrie. De Spaanse oliemaatschappij Repsol, reeds stevig aanwezig in de Libische oliewinning, dingt mee naar contracten voor het opvoeren van de olieproductie. Libië is een belangrijke olieleverancier voor Spanje.

Libië heeft grote plannen om het doorbreken van zijn internationale isolement te bezegelen. De regering wil de komende jaren meer dan 100 miljoen dollar investering om te kunnen uitgroeien tot toeristische bestemming, knooppunt voor vliegverkeer naar Afrika en technologisch centrum.

Europese bedrijven zijn al enige jaren in een race verwikkeld om de beste contracten op het gebied van transport, energie en infrastructuur. Frankrijk liep naar eigen smaak enigszins achter. Sinds de zomer heeft Sarkozy een inhaalrace ingezet.

Het vijfdaagse bezoek van Gaddafi in Parijs werd door Sarkozy gepresenteerd als „aanmoediging op weg naar respectabiliteit” voor Gaddafi, maar vooral opgevat als deel van de Franse inhaalrace. De prijs bleek hoog. Gaddafi kreeg alle ruimte om Frankrijk de les te lezen over mensenrechten, monumenten te bezoeken en laconiek kritische vragen van de hand te wijzen. Toen hij zaterdag naar Spanje vertrok was zijn aanzien niet verbeterd. En Sarkozy kreeg de kritiek vrij baan te hebben gegeven aan de Gaddafi-show.

In Spanje kwam het niet zover. Na een tweedaags privé-verblijf in Andalusië, compleet met een jachtpartij en een flamenco-optreden, speelde ook de rest van Gaddafi’s bezoek zich in beslotenheid af. Nauwelijks waren er beelden te zien van de Libische leider, zijn fameuze Bedoeïentent of de garde van Libische amazones die de ‘gids van de revolutie’ bewaakt. De ontvangst van de Libische leider was zakelijk, op het koele af. In Madrid werd de Libische leider verwelkomd door de Spaanse koning zonder de gebruikelijke aanwezigheid van koningin Sofia en door een minimaal bezette regeringsdelegatie. Premier Zapatero had een veertig minuten durend onderhoud met de Libische leider. Volgens een officiële verklaring van Zapatero was het doel van de gesprekken tot globale overeenkomsten te komen „om bij te dragen aan een toekomst van vrede, stabiliteit, democratie, vrijheid, rechtvaardigheid en welvaart’’.

Van politieke zijde kreeg Zapatero slechts kritiek op de slechte reputatie van Gaddafi van de linkse federatie Izquierda Unida. De conservatieve oppositie zweeg, nadat ex-premier Aznar samen met zijn echtgenote afgelopen zaterdag in de privé-sfeer een etentje met de Libische leider had.