Een magische handeling

Heeft schrijfster en Nobelprijswinnares 2007 Doris Lessing gelijk als ze een generatie hekelt die ‘opgroeit met het lege internet’? Ik vind het internet zo leeg nog niet. Het goede internet is bibliotheek, archief, encyclopedie, atlas en roman tegelijkertijd.

Wat mij meer verontrust is dat de kunst van het kaartlezen nagenoeg door de generatie van nu, de ‘lege internetgeneratie’ om met Lessing te spreken, verdwenen is. Digitale navigatie dank zij GPS (Global Positioning System), navigatie op je mobiele telefoon, Tele Atlas, TomTom en de stem van een dame die je door de ingewikkeldste steden en over complexe kruispunten loodst: het ouderwetse kaartlezen bestaat niet meer. Vader en moeder die voorin de auto ruzie maken omdat moeder volgens vader ‘niet kan kaartlezen’ behoort tot de verleden tijd.

Kaartlezen is een magische handeling. Urenlang kan ik gebogen zitten over land- en wegenkaarten. Een atlas is voor dromers: bij namen zie ik weidse verten voor me en nooit bezochte steden. Ook voor een romanschrijver zijn kaarten onmisbaar. Stad en land beschrijf ik met een blik op een kaart. In hedendaagse auto’s met TomTom ontbreken wegenkaarten. Dat getuigt pas van een verpletterende leegte. Het kaartlezen moet weer in ere worden hersteld. De mooiste reizen maak je thuis op de kaart, voordat je vertrekt. De GPS biedt je een armzalig ommetje vergeleken met de fantastische ruimtereis op kaart of atlas.

Wekelijks schrijft iemand op uitnodiging een brief aan de next-generatie. Kester Freriks (1954) is schrijver en toneelrecensent.